لهلایهن: موحهممهد عهزیر لۆتهریڕای پێشهوایانی شیعه دهربارهی نهتهوهی كوردخوینهری بهریز، رۆشنبیرو سیاسهتمهدارو روناكبیرانی كورد، له چوارچیوهی ناساندنی دوژمنه دل پر له كۆنه قینهكان ئهم چهند دیرهی خوارهوه دهخهمه بهردهستتان، بۆ ئهوهى دۆست ودوژمنی ڕاستهقینهتان له كۆنهوه تا ئهمرۆ بناسن.
ئهم چهند دیره تیروانین و خویندنهوهی مهزههبی شیعه و پیاوه ئایینه گهورهكانی شیعهیه بۆ میللهتی كورد، تا سیاسهتمهداران و روناكبیرانی میللهتی كورد بزانن كه دوژمنانی زمانو كهلهپوری كورد چۆن روانیویانهته میللهتی كورد.
ههلبهت ئهمهش مشتیكه له نموونهی خهرمانیك له درۆ و دهلهسه و ئهفسانه وبهیت و بالورهی پیرهژنانه كه شیعه تێدایدا وهستا باشین.
ڕهچهڵهكی0 كورد لای شیعه:
من لیرهدا بێ دهستكاریكردن چهند دهقێك له كتیبه بهناو بانگهكانى شیعه نهقل دهكهم كه سهرچاوهى سهرهكى مهزههبهكهیانن وپاشان بهیىَ دهستكارى دهیكهم به كوردى :-
روى الكليني(1) في الكافي عن أبى الربيع الشامي(2) قال: سألت أباعبد الله عليه السلام(3) فقلت: إن عندنا قوما من الأكراد ، وإنهم لايزالون يجيئون بالبيع ، فنخالطهم ونبايعهم ؟ قال : يا أبا الربيع لا تخالطوهم ، فإن الأكراد حى من أحياء الجن ، كشف الله تعالى عنهم الغطاء فلاتخالطوهم ".(4)
واته: ئهبو جه عفهرى كولهینی(؟-328ك) له كتیبه بهناوبانگهكهی " أصول الكافی" دا له( أبی ربیعی شامى دهگیریتهوه: دهڵىَ: پرسیارم له: باوكى عبد الله ( ئیمام جهعفهری سادق-80-148ك (3) علیه السلام كرد): گوتم: ئیمه ههندیك له نهتهوهى كورد لامان نیشتهجین، هاموشومان دهكهن وكالاو كهل و بهلمان بۆ دینن، ئایا تیكهلاوى كرین و فرۆشتنیان لهگهڵدا بكهین؟.
ئیمام فهرموی: ئهى باوكی رهبیع ههرگیز شتی وا نهكهن، چونكه كوردهكان بهشیكن له جنۆكه و بهچكه دیۆهزمهن، خوا پهردهی لهروو ههل مالیون بۆیه تیكهلاویان مهكهن.
وقال الحلي(5) : مسألة : يكره له معاملة الأكراد ومخالطتهم ويتجنب مبايعتهم ومشاركتهم ومناكحتهم لما رواه الشيخ عن ابي الربيع الشامي قال سالت أبا عبد الله عليه السلام قلت : إن عندنا قوما من الأكراد وإنهم لا يزالون يجتنبون مخالطتهم ومبايعتهم فقال عليه السلام يا أبا ربيع لا تخالطوهم فإن الأكراد حي من أحياء الجن كشف الله عنهم الغطاء فلا تخالطوهم وكذلك يكره معاملة أهل الذمة " (6)
واته:
جمال الدینى حیللی (648-726ك) دهڵىَ:
تیكهلاویكردنی كوردان و سهوداو مامهله لهگهلیان كاریكی خراپ و قهدهغهیه له شهرعدا، پێویسته موسلمان - شیعه- خۆلادهن له تیكهلاویكردن وژن و ژن خوازی وكرین و فرۆشتن لهگهل كوردان، چونكه ئیمام صادق (علیه السلام) كه أبو ربیعی شامی پرسیاری لی كرد كه: ئیمه ههندیك له نهتهوهی كوردمان لایه وتا ئیستا خۆ دهپاریزین له تیكهلاوی كردن و كرین و فرۆشتن لهگهلیان؟. ئیمام علیه السلام پیی فهرموو: ئهی باوكی رهبیع نهچن تیكهلاویان بكهن چونكه كورد بهشیكن له جنۆكه و خوا پهردهی له سهر ههلمالیون، دروست نییه تیكهلاوی كورد وئههلی كتاب - جولهكهو گاور - بكری .(6)
(قال الطوسي:(7) وينبغي أن يتجنب مخالطة السفلة من الناس والأدنين منهم، ولا يعامل إلا من نشأ في خير، ويجتنب معاملة ذوي العاهات والمحارفين. ولا ينبغي أن يخالط أحداً من الأكراد، ويتجنب مبايعتهم ومشاراتهم ومناكحتهم ".(8)
واته: توسی دهڵێ: پیویسته موسلمان (شیعه) خۆ بپاریزی له تیكهلاویكردن لهگهل خهڵكانى پله نزم ولێیان نزیك نهبیتهوه و مامهلهیان لهكهل نهكا، پیویسته خۆلادا له تیكهڵ بوون و مامهله لهگهل تووشبوان به نهخۆشی پیس و له تیكهلی كوردان، دروست نییه كه كرین و فرۆشتن و ژن و ژن خوازیان لهگهل بكرى.
( قال ابن إدريس الحلي (9) : ولا ينبغي أن يخالط أحداً من الأكراد ، ويتجنب مبايعتهم ، ومشاراتهم ، ومناكحتهم.(10)
واته: ئیبن ئیدریسى حللی: دهڵێ: پیویسته تیكهلی كوردان به هیچ شیوهیهك نهكرێ و دروست نییه كرین و فرۆشتن و ژن و ژن خوازیان لهگهل بكرى.
( وقال یحیى بن سعید الحلی (11):
( ویكره مخالطة الأكراد ببیع وشراء ونكاح) (12)
واته: یهحیاى كوری سهعیدی حللی دهڵێ: قهدهغهیه كه تیكهلی كوردان بكری و كرین و فرۆشتن و ژن و ژن خوازیان لهگهل بكرى.
.جا كه ئهمه تیروانینی شیعه بێ بۆ كوردو به كهمتر له مرۆڤی بزانن، ئهی چۆن ئهوه بو دهیان ساڵدهچى، ئیرانی سهری شیعهگهری له دنیادا بۆته خدری زیندهو ناوبژی كهری شهرى خۆ كوژی كورده و حوسهینی یهى بۆ دهكریتهوه و بهرپرسیانی گول باران دهكرین و بۆ چهندین ساڵ كوچهو كولانهكانی شارهكانی كوردستان قرارگاكانی ئیران و بنكه و بارهگای حیزبه بهدنمهكهكانی شیعهی عراقی له باوهش گرت و دهیان جار پیشانگای كتیبی ئێرانی له ناو جنۆكه كوردهكان له ههموو شارهكانی كوردستان كراوهتهوه؟!
وهتا ئیستاش بهبىَ ساسنور روژانه پهرتوكی ئایینی شیعه له سنوورهوه ئاودیوى لای جنۆكه كوردهكان دهكرىَ وپیشوازی له وهفدو قهرارگاو ناوبژیكهره دلسۆزهكانیان دهكرىَ، ئهی بۆ نا؟ چما كهس له وان بلیمهتتره!! كه بارهگای نهتهوه یهكگرتووهكان وڕێكخراوه نێو دهوڵه تییهكان تهنیا ناوبژی نیوان مروڤهكان بكهن! ئهم شیعانه مافی ئهوهیان ههیه كه - براءة الاختراع - یان پىَ بدرىَ كه ناوبژی نیوان جنۆكه و به شهریش دهكهن؟!!.
بىَ گومان لایهنه توندرهوهكانى شیعى له خواروى عیراق ههر به ههمان گیانى مهزههبى تهسك دهرواننه ئهمرۆى كوردیش, بۆیه ههر له كابینهى جهعفهرى یهوه تا ئیستاش تا بۆیان كرابى درێغییان نهكردوه له ئهستهنگ خستنه ریگهى یهكلا كردنهوهى مادهى (140)ى لهمهر كهركوك وفیدرالیهت, وبگره بهو ههموو سهرقالیهشیان بهشهرو پشیوى شارهكانى ناوهراست, ههر بچوكترین ههلیان بۆ ههل كهوىَ به فیرۆى نادهن بۆ وروژاندنى بارو دۆخى ههریم و دهست خستنه ناو كارو باریهوه, دهمێ به ناوى ئاڵا و دهمىَ بهناوى سامانى سروشتى ودهمى به وروژاندنى دۆسیهى جاشایهتى و ..هتد.
بهلام كه كورد نهوهى جنۆكه بىَ بهسهر ههموو ئاستهنگهكاندا سهردهكهوىَ و هیچ كۆسپیك كۆلى پى نادا.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پهراویزو سهرچاوهكان :-
( (1)كولهینى :محمدى كورى یهعقوبى كورى ئیسحاقى كولینییه ,كولهین گوندیكى سهر به شارى رهى بوه, به باوكى جهعفهر ى كولهینى ناسراوه و یهكیكه له شارهزایانى فقهى ئیمامى و له ساڵى 329 ك لهبهغدا كۆچى دوایى كردوه و كتیبى "أصول الكافي" بهناوبانگترین كتیبى كولهینیه, كتیبیكی زۆر گرنگی شیعهیه لای ئهوان له جیی "صحيح البخاري"یهو ئهم كتیبه (16199)بهناو فهرمودهى تیدایه, بیجگه له كتیبى كافى, كولهینى زۆر كتیبى ترى ههیه ,لهوانه:
. [ تعبير الرؤيا . الرد على القرامطة . فضائل القرآن . كتاب الأشربة . كتاب الأطعمة . كتاب التوحيد . كتاب الداوجن والرواجن . كتاب الرجال . كتاب الرسائل . كتاب الصلاة والصيام. كتاب العقل . كتاب العلم . ما قيل في الأئمة من الشعر ]
(2) ئهبو رهبعیعى شامى:
(3) ئیمام جهعفهرى سادق :ئیمامى شهشهمى شیعهیه و كورى محمد باقرى ئیمامى پینجهمى شیعهكانهو نهوهى ئیمامى شههید ئیمام حسینه رهزاى خوایان لىَ بىَ, له ساڵى 80 ك له مهدینه له دیك بووهو ههر لهوێش لهساڵى 148ك كۆچى دوایى كردوه, رۆلیكى بالاى ههبوه له بلاوكردنهوهى زانست دا, زاناى شهرع زانى وهك ئهبو حهنیفهو مالك وفهرموودهناسى وهك ئیسحاق و سوفیانى سهورى و كیمیازانى وه جابرى كورى حهیان و چهندین پسپۆرى بوارى ترى میژووى و رهوانبیژى و تهفسیرو زۆر بوارى تر لهلاى ئهو زاته دهیان خویند و سهرقافلهى سهردهمى خۆى بووه لهههموو بوارهكانى زانست دا, بۆیه ههلبهستنى دهقیكى وهها له و جۆرهكه دووره لهههموو بنهمایهكى شهرعى وزانستى و عهقلى بهدهمى ئهو زاتهوه هیچ جێی باوهڕ پێكردن نییه و لهو ئیمامه بهریزه نا وهشیتهوه.
بروانه موطأ مالك بروایة محمد بن حسن ج 2 ل 621
(4) بۆ ئهم دهقه سهیری ئهم سهرچاوانه بكه
1- أصول الكافی، للكلینی ج5/ل 185.
2- ریاض المسائل، للسید علی الطباطبائي ج1/ل 520 .
3- جواهر الكلام، للجواهری ج3/ل 116 .
4- من لا یحضره الفقیه، للصدوق ج3/ل 164 .
5- تهذيب الأحكام للطوسي ج7/ل 405 .
6- بحار الانوار، المجلسی ج1/ل 83 .
7- تفسیر نور الثقلین، الشیخ حویزی ج 1/ل 601 .
(5) حهسهنى كورى یوسفى كورى موتههرى ناسراو به جمال الدینى حیللى, یهكێكه له فهقیههكانى شیعهى ئیمامى له سالى 648 له دایك بوهو له سالى 726 مردوه و زیاتر له 90 كتیبى نوسیوه.
(6) بۆ ئهم دهقه سهیری ئهم سهرچاوانه بكه:
1- منتهى المطلب، للحلی ج2/ت1003، وتژكرةالفقهاء للحلی ج1/ل586 .
2- جواهر الكلام، الجوهری ج22/ ل 457 .
3- علل الشرائع، الصدوق ج2/ ل 527 .
(7) محمدى كورى حسن, ناسراو به ئهبو جعفرى توسى نیشتهجێی بهغدا بووه له سهرهتادا لهسهر مهزههبى شافعى بووه و پاشان بۆته شیعه وله تهفسیرو فهرمووده وجهرح وتعدیل دهستێكى باڵای ههبوه, بهلام بههۆى دژایهتى تایفهگهرى نیوان شیعهو سوننه له سالى 440ك دا لهمزگهوتى القێر كتیبخانهكهى سوتاوه, خۆشى پاش ئهوهى ماوهیهك له بهغدا خۆى بزر كرد, دوایى چوه كوفهو لهسالى 460 ك لهوى كۆچى دوایى كردوه, زهههبى و ابن حجرو زۆریكى تر له زانایانى سوننى مهزههب له جهرح وتعدیل وتهكانى نهقل دهكهن سهیرى البداية و النهاية ج12 ل 98 و سیر أعلام النبلاء ج18 ل 235 بكه
(8) النهایة، الطوسی / ل 373
(9) ئیبن ئیدرسى حللى:
(10) - السرائر، ابن إدریس الحلی ج 2/ ل 233 .
(11) یحیاى كورى سعیدى حیللى:
(12) الجامع للشرائع / 245 .
موحهممهد عهزیز لۆتهری
rasosy@yahoo.com
|