ئاشكراكردنی تاوانه‌كان


هه‌موو ئوممه‌ته‌كه‌م لێبوردراوون ته‌نها ئاشكراكه‌ران نه‌بێ
(كل أمتي معافى إلا المجاهرين)

به‌ ناوی خوای به‌خشنده‌ی میهره‌بان
سوپاس و ستایش بۆ خوای په‌روه‌ردگاری جیهانیان، درودو سڵاو له‌ سه‌ر كۆتایینی پێغه‌مبه‌ران، پێغه‌مبه‌رمان محمد صلىالله علیه وسلم.

له‌ پاشاندا:
به‌ ڕاستی زۆرن ئه‌وانه‌ی له‌مڕۆدا كه‌ ته‌نها به‌ تاوان و سه‌رپێچی و بێ گوێی په‌روه‌ردگاریان وازیان نه‌هێناوه‌و دانه‌نیشتوون‌، به‌ڵكو په‌لیان كێشاوه‌ بۆ گومڕاكردن و له‌ خشته‌ بردنی كه‌سانی ترو به‌ فیزو ملبادانه‌وه‌و به‌ ئاشكرا ئه‌كه‌ونه‌ تاوان و سه‌رپێچی په‌روه‌ردگاریان و لێره‌و له‌وێ باسی ده‌كه‌ن و خۆشیانی پێوه‌ با ده‌ده‌ن، كه‌ ئه‌مه‌ به‌ ڕاستی له‌ نیشانه‌كانی خاڵی بونی دڵه‌ له‌ ترسی خواو نه‌مانی شه‌رم و حه‌یایه‌ له‌ په‌روه‌ردگار.
خوا سبحانه‌وتعالی ده‌فه‌رموێ: لاّ يُحِبُّ اللّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوَءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلاَّ مَن ظُلِمَ [النساء:148(خوا حه‌ز ناكات له‌ قسه‌ی ناشیرین و نابه‌جێ و ناوو ناتۆره‌ وتن و جنێو دان، مه‌گه‌ر كه‌سێك سته‌ملێكراو بێت)
ئاشكراكردنی تاوان و فیزو خۆبادان پێیه‌وه‌ یه‌كێكه‌ له‌ تاوانه‌ گه‌وره‌كان و نزیكه‌ خاوه‌نه‌كه‌ی تیا به‌رێت و بۆ یه‌كجاری به‌ره‌و دۆزه‌خی هه‌تا هه‌تایی ملی بشكێێنی، پێغه‌مبه‌ر صلىالله علیه وسلم ده‌فه‌رموێ: { كل أمتي معافى إلا المجاهرين، وإن من الإجهار أن يعمل العبد بالليل عملا، ثم يصبح قد ستره ربه، فيقول: يا فلان! قد عملت البارحة كذا وكذا، وقد بات يستره ربه، ويصبح يكشف ستر الله عنه } [متفق عليه].
{هه‌موو ئوممه‌ته‌كه‌م –خوا سبحانه‌وتعالی- لێیان ئه‌بورێ ته‌نها ئه‌وانه‌ نه‌بێ كه‌ تاوانه‌كانیان ئاشكرا ده‌كه‌ن و بڵاوی ده‌كه‌نه‌وه‌، وه‌ له‌ ئاشكرا كردنیش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ به‌نده‌ به‌ شه‌و كارێك ده‌كات، پاشان بۆ به‌یانی خوا پۆشیویه‌تی و كاره‌كه‌ی ئاشكرا نه‌كردووه‌، به‌ڵام ئه‌م دێ و ده‌ڵێ: ئه‌ی فڵانه‌ كه‌س، به‌ ڕاستی دوێنی من ئه‌وه‌م كردو ئه‌وه‌م كرد، ‌ ئه‌مه‌‌ په‌روه‌ردگاری پۆشیویه‌تی، به‌ڵام ئه‌و دێ و په‌رده‌ی نهێنی خوا له‌ سه‌ر خۆی لاده‌بات و تاوانه‌كانی ئاشكرا ده‌كات}.

ئه‌بینین:
ئه‌وه‌ له‌ گۆڤارو ڕۆژنامه‌كاندا به‌ ئاشكرا دوژمنایه‌تی ئاینی خوا ده‌كات.
ئه‌وی تر له‌ به‌رچاوی خاڵكانێكدا باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ چۆن سه‌فه‌ری كردووه‌ چ تاوان و كاری خراپی كردووه‌، له‌ به‌ر ده‌م خه‌ڵكیدا خۆی پێوه‌ هه‌ڵده‌كێشێ و وا ده‌زانێ كه‌ ئه‌مه‌ له‌ كۆڕێنیه‌ ئاوا بكات، له‌ كاتێكا كه‌ ئه‌مه‌ ته‌واوی سه‌رشۆڕی و زه‌لیلی و له‌ ده‌ست دانی خودو پیس و پۆخڵه‌یی ناو دڵ و ده‌رون و لاوازی ئیمان و دڵڕه‌قیه‌تی.
ئه‌مه‌ گه‌نجه‌ی تر قسه‌ له‌ سه‌ر پێكه‌نین و گاڵته‌و گه‌پی خۆی له‌ گه‌ڵ كچان یان كه‌سانی تری نامه‌حره‌م ده‌كات.
ئه‌م كچه‌ی تر قسه‌ له‌ سه‌ر په‌یوه‌ندی ناشه‌رعی و پڕ له‌ تاوانی خۆی ئه‌كات له‌ گه‌ڵ كوڕاندا له‌ سه‌ر ته‌له‌فۆن یان ئه‌نته‌رنێت یان هه‌ر شتێكی دیكه‌.
یه‌كێكی تر خاوه‌ن كارو به‌رژه‌وه‌نیه‌، لای كریكارو كه‌سانی تری وه‌ك خۆی باس له‌وه‌ ده‌كات كه‌ چۆن زوڵم و سته‌می له‌ كه‌سانی دیكه‌ ده‌كات و فێڵیان لێ ده‌كات و له‌ خشته‌یان ده‌بات.
ئه‌مه‌ی تر كرێكارێكه‌ خوا پۆشیویه‌تی، به‌ڵام ئه‌و خۆی به‌ ده‌ر ئه‌خات و باس له‌وه‌ ئه‌كات كه‌ چۆن دزی له‌ خاوه‌ن پیشه‌كه‌ی كردووه‌و ماڵی حه‌رامی خواردووه‌.

له‌ خراپه‌ی ئاشكراكردنی تاوان

1. گاڵته‌ كردنه‌ به‌ فه‌رمان و قه‌ده‌غه‌كراوه‌كانی خوا سبحانه‌ وتعالی.
2. سه‌ر ئه‌كێشی بۆ ئاسایی كردنی كاری خراپ و قێزه‌وون و وا ئه‌كات كه‌ شتێكی ئاسایی بێت لات و به‌ سووك سه‌یری بكه‌یت.
3. وه‌ك ئه‌وه‌یه‌ بانگه‌شه‌ی كه‌سانی دیكه‌ بكه‌یت بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌وانیش هه‌مان كاری تۆ بكه‌ن و شوێن پێت هه‌ڵگرن.
4. له‌وانه‌یه‌ سه‌ربكێشێ بۆ ئه‌وه‌ی تاوان و سه‌رپێچی به‌ حه‌ڵاڵ بزانیت، ئه‌وكاتیش په‌نا به‌ خوا به‌ره‌و كوفرو بێ باوه‌ڕیت به‌رێت.
5. به‌ڵگه‌یه‌ له‌ سه‌ر ڕه‌وشتی نزم و ناشیرین و خراپی و بێ ئه‌ده‌بی خاوه‌نه‌كه‌ی.
6. به‌ڵگه‌یه‌ له‌ سه‌ر دڵڕه‌قی و بێ ئاگایی دڵی خاوه‌نه‌كه‌ و هێلانه‌كردنی تاوان له دڵی خاوه‌نه‌كه‌یدا.

ئه‌مانه‌و ئاشكرا كردنی تاوان و سه‌رپێچی له‌م سه‌رده‌می ئێمه‌دا چه‌نده‌نها شێوه‌و شێوازی له‌ خۆ گرتووه‌و ناتوانرێت به‌ ته‌واوی لێره‌دا بژمێردرێن، به‌ڵام ئێمه‌ ئاماژه‌ ئه‌كه‌ین بۆ چه‌ند خاڵێكی به‌رچاوو گرنگ.

له‌ جۆروو شێوه‌كانی ئاشكرا كردن و بڵاو كردنه‌وه‌ی تاوان.

1. بانگه‌شه‌كردنی بۆ یه‌كێتی ئاینه‌كان و به‌ ڕاستگرتنی بیرو باوه‌ڕی كافرو بێ باوه‌ڕان.
2. ئاهه‌نگ گێڕان به‌ جه‌ژنی بێ باوه‌ڕان و ئاشكراكردن و بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ گۆڤارو ڕۆژنامه‌كانداو وه‌ك ئاهه‌نگ گێڕان به‌ جه‌ژنی سه‌ری ساڵ –كرسمس-و جێژنی خۆشه‌ویستی و جێژنی دایك و شتانی تریش له‌م بابه‌تانه‌.
3. چونه‌ ده‌ره‌وه‌ی ئافره‌تان له‌ به‌ر ده‌م خه‌ڵكیدا و خۆ ڕازاندنه‌وه‌و خۆ بۆنخۆشكردنیان.
4. چونه‌ ده‌ره‌وه‌ی ئافره‌تان به‌ جل و به‌رگی كروته‌وه‌، یان ته‌نوره‌یه‌كی له‌ به‌ره‌، یان پانتۆڵێكی له‌ پێیه‌، یان پێڵاوێكی پاژنه‌ به‌رزی له‌ پێیه‌و كه‌ ده‌ڕوات ده‌نگی دێ و به‌ ئاشكراو به‌ ناو خه‌ڵكدا ده‌ڕوات و خۆی پێوه‌ با ده‌دات.
5. سه‌ركه‌وتنی ئافره‌تان له‌ گه‌ڵ شوڤێرداو به‌ ته‌نها له‌ به‌رچاوی خه‌ڵكیدا، هه‌روه‌ها مانه‌وه‌ی له‌ بازاڕداو له‌ شوێنی بازرگانی و دوكانه‌كانداو مانه‌وه‌ی به‌ ته‌نها له‌ گه‌ڵ خاوه‌ن پیشه‌و دوكانداره‌كان.
6. جگه‌ره‌ كێشان له‌ به‌ر ده‌م خه‌ڵكیداو به‌ ئاشكرا.
7. جل و به‌رگ درێژكردنه‌وه‌ بۆ پیاوان، واته‌ له‌ پاژنه‌ پێ زیاتر و به‌ فیزه‌وه‌.
8. ڕیش تاشین و په‌سه‌ند كردنی ئه‌و كاره‌ی.
9. قژ بڕین له‌ سه‌ر شێوه‌و شێوازی بێ باوه‌ڕان و خۆ گونجاندن پێیان.
10. خۆ لێكچواندنی پیاوان به‌ ژنان و ژنانیش به‌ پیاوان.
11. سه‌فه‌ركردنی ئافره‌ت به‌ ته‌نها به‌ بێ مه‌حره‌م.
12. واز هێنانی پیاوان بۆ نوێژی به‌ كۆمه‌ڵ -صلاة الجماعة- به‌ بێ عوزور پاساو.
13. له‌ به‌ركردنی پیاوان بۆ ئاڵتون و ئاوریشم.
14. جوێن دان و نه‌فره‌ت لێكردنی خه‌ڵكی به‌ عه‌مدی و هه‌رواو له‌ به‌ر چاوی خه‌ڵكدا.
15. له‌ به‌ر كردنی لاوان و گه‌نجان بۆ شۆرت و ده‌رپێی كورت له‌ سه‌رجاده‌و شوێنه‌ گشتیه‌كاندا، هه‌روها له‌ به‌ر كردنی فانیله‌و بلوس و شتانێك له‌ وێنه‌ی خراپ و بێ كه‌ڵكی له‌ سه‌ر بێ.
16. شكاندنی ڕۆژوی ڕه‌مه‌زان به‌ بێ هۆو له‌ به‌ر چاوی خه‌ڵكیدا.
17. كارو كاسبی كردن به‌ كۆمه‌ڵه‌ چالاكیه‌كی بازرگانی حه‌رامه‌وه‌ وه‌ك: سوو، یان كردنه‌وه‌ی دوكانی فرۆشتنی شریتی گۆرانی و یان سی دی خراپ و بێ كه‌ڵك.
18. مۆسیقا و ته‌پڵ لێدان و هات و هاوار له‌ شوێن گشتیه‌كان و سه‌یرانگاكان.
19. قه‌ڵسكردنی خه‌ڵك به‌ ده‌نگی گۆرانی بێژانی پیاوو ژن و به‌ ده‌نگی به‌رز به‌ هۆی ڕادوێ یان ته‌له‌فزیۆن یان هه‌ر شتێكی دیكه‌.
20. به‌ كار هێنانی هه‌ندێ نوسه‌ر بۆ گۆڤار و ڕۆژنامه‌كان بۆ تانه‌ لێدان له‌ ئیسلام و موسڵمانان.
21. له‌ پاشمله‌ باسكردن و دوو زمانی - الغيبة والنميمة- چونكه‌ زۆربه‌ی كات له‌ شوێنانێكدا ده‌كرێن له‌ خه‌ڵكی كۆ بونه‌وه‌و دانیشتوون.
22. گاڵته‌ كردن و به‌ كه‌مگرتنی كه‌سانی خاوه‌ن دین و ڕه‌وشت پاك و جوان له‌ پیاوان و ژنان، وه‌ ناوهێنان و وه‌ سفكردنیان به‌ دوا كه‌وتوو كۆنه‌ په‌رست و زۆر ناوی دیكه‌ش..

ئه‌مانه‌ چه‌نده‌ ئاماژه‌یه‌كی خێرا بوون و خۆشت پێوانه‌ی شته‌كانی دیكه‌ بكه‌ له‌ سه‌ریان، مرۆڤی ژیریش ئاماژه‌یه‌كی به‌سه‌، مه‌به‌ست و داواش هه‌ر ئه‌وه‌ نیه‌ واز بهێنرێت له‌ بڵاو ‌كردنه‌وه‌و ئاشكراكردنی تاوان به‌ ته‌نها، به‌ڵكو مه‌به‌ست واز هێنانه‌ له‌ تاوانه‌كان با نهێنیش بن، چونكه‌ كاریگه‌ری خراپ و تێكده‌ر له‌ سه‌ر ده‌روون و لایه‌نی ئیمان مرۆڤ دروست ده‌كه‌ن، هه‌روه‌ها ڕه‌وشت و هه‌ڵس و كه‌وتی ده‌ره‌كیش ده‌ڕۆشێنن و ناشیرینی ده‌كه‌ن.

برا و خوشكی ئیماندار، به‌ڕاستی له‌م ڕۆژگاره‌ماندا تاوانه‌كان ئێجگار زۆر بوون. خه‌ڵكانێك به‌ئاشكرا و بێ هیچ شه‌رم و به‌خۆداچوونه‌وه‌یه‌ك سه‌رپێچیی په‌روه‌ردگاریان ده‌كه‌ن و خۆشیانی پێوه‌ با ده‌ده‌ن و پێیان خۆشه‌. یادخستنه‌وه‌ی ئه‌مانه‌ بۆ خۆمان و خه‌ڵكی دیكه‌ش ئه‌ركی سه‌رشانی گشت لایه‌كمانه‌ و‌ خواش یارمه‌تیده‌رمان ده‌بێت.

وصلى الله وسلم وبارك على نبينا محمد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ئه‌م بابه‌ته‌ له‌ (دار الوطن) وه‌رگیراوه‌.