ژنهێنان مایه‌ی چاوڕوونی و ئۆخژنی دڵه‌كانه‌
هه‌ڵبه‌ت ژنهێنان یه‌كێكه‌ له‌ سوننه‌ته‌كانی‌ ژیان. ئه‌وه‌ی‌ ژن نه‌هێنێ‌ یان شوو نه‌كات له‌قه‌ی‌ گیركردووه‌ له‌م سوننه‌ته‌ پیرۆزه‌ی‌ ژیان، چونكه‌ مه‌حاڵه‌ بێ‌ ژن و ژنخواستن ئه‌م زه‌مینه‌ ئینسان هه‌ڵگرێ ‌و بۆ هه‌میشه‌ خزمه‌تی‌ بكات و بۆ داخوازه‌كانی‌ پشتی‌ خۆی‌ بۆ ڕابخات. چونكه‌ ئاشكرایه‌ كه‌ خوای‌ په‌روه‌ردگار دونیای‌ بۆ خزمه‌تی‌ ئینسان دروست كردووه‌، ئینسانیش ئه‌و كائینه‌ بێوێنه ‌و تاكه‌یه‌ كه‌ ئه‌بێت به‌ خه‌لیفه‌ له‌سه‌ر زه‌وی‌ تاكوو ئه‌م دونیایه‌ی‌ كه‌ خۆی‌ بۆ خزمه‌تی‌ دروست كردووه‌ بیكات به‌ په‌رستگا و خوای‌ تاك و ته‌نیای‌ لێ‌ بپه‌رستێ‌. وه‌لێ‌ ئه‌و ئینسانه‌ ناتوانێ‌ تاسه‌ر ئه‌م كاره‌ ڕاپه‌ڕێنێت، بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ حسێب بۆ ئه‌وانه‌ی‌ دوای‌ خۆی‌ نه‌كات و كلیلی‌ به‌رده‌وامبوونی‌ ڕه‌وڕه‌وی‌ ژیان ته‌سلیم به‌وانه‌ی‌ دوای‌ خۆی‌ نه‌كات.

هه‌ڵبه‌ت ئه‌مه‌ش وه‌ نه‌بێ‌ ته‌نها ئه‌م ده‌ستاو ده‌ست كردنه‌ی‌ ژیان هه‌ر تایبه‌تیش بێ‌ به‌ ئینسان، بگره‌ باقی‌ مه‌خلوقه‌كانی‌ تریش ئه‌بێ‌ ئه‌م خاسیه‌ته‌ی‌ تێد مسۆگه‌ر بێت، ئه‌نا به‌ته‌نها ئینسان ناتوانێ‌ تێكڕای‌ كاره‌كان له‌ دونیا ڕاپه‌ڕێنێت.. ته‌نها ئه‌وه‌نده‌یه‌ ئینسان ئه‌بێت ئه‌م كائنه‌ كه‌ به‌ ده‌وری‌ بانگه‌واز كردنی‌ ئینسان هه‌ڵبژێردراوه‌ تا به‌ پێ‌ ی‌ فه‌رمایشته‌كانی‌ خوا بۆ ئه‌م كاره‌ شانی‌ خۆی‌ بداته‌ به‌ر، كه‌چی‌ مه‌خلووقه‌كانی‌ تر، له‌ ڕێگه‌ی‌ ژن و ژن خواستن ته‌نها ڕێ‌ خۆشی‌ بۆ ئه‌و ئینسانه‌ ئه‌كه‌ن تاكو هیچ بیانووێكی‌ وه‌ده‌ست نه‌مێنی‌ له‌وه‌ كه‌ كه‌م ته‌رخه‌می‌ بكات و ئه‌و ئه‌ركه‌ به‌ چاكی‌ ڕانه‌په‌ڕێنێ‌.. به‌ڵگه‌ش بۆ ئه‌م قسانه‌ی‌ من كه‌ ئه‌ڵێم درووست كراوانی‌ تریش ده‌وری‌ ئه‌م تێكه‌ڵ بوونه‌ی‌ ژن و ژن خواستن ئه‌بینن. ئه‌م ئایه‌ته‌یه‌ كه‌ ده‌فه‌رموێ‌: وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ الرعد: 3. واته‌: له‌ هه‌موو به‌روو بوومێك جووتی‌ فه‌راهه‌م هێناوه‌. یان ده‌فه‌رموێ‌: فَاسْلُكْ فِيهَا مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ المؤمنون: 27 . واته‌: له‌ هه‌ر جۆرێك ( ماڵات و گیان له‌ به‌ری‌ ماڵیی‌ ) جووتێك سوار بكه‌.
به‌ڵام ئه‌م كاره‌ی‌ ئینسانی‌ زۆر به‌ به‌رز نرخاندووه‌ بۆیه‌ ده‌فه‌رموێ‌ : يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالاً كَثِيراً وَنِسَاءً النسا‌ء: 1 . واته‌: ئه‌ی‌ خه‌ڵكینه‌ خۆتان له‌ خه‌شم و ناڕه‌زایی‌ ئه‌و په‌روه‌ردگاره‌تان خۆ بپارێزن كه‌ ئێوه‌ی‌ له‌ تاكه‌ كه‌سێك درووست كردووه‌، وه‌ له‌و كه‌سه‌ش هاوسه‌ره‌كه‌ی‌ به‌دی‌ هێناوه‌، له‌و دوانه‌ پیاوان و ژنانی‌ زۆری‌ هێناوه‌ته‌ كایه‌وه‌. یان ده‌فه‌رموێ‌: وَأَنْزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَنْبَتْنَا فِيهَا مِنْ كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ لقمان: 10. واته‌: له‌ ئاسمانیشه‌وه‌ ئاومان دابه‌زاند، جۆره‌ها ڕووه‌ك و گژو گیای‌ هاو جووتی‌ به‌ سوودو به‌كه‌ڵك و جوان و ڕازاوه‌مان له‌ زه‌ویدا ڕواند.

هه‌ر له‌م پێوه‌ دانگه‌وه‌ خوای‌ په‌روه‌دگار و پێغه‌مبه‌ری‌ نازدار صلی‌ الله علیه وسلم هانی‌ به‌نده‌كان ئه‌ده‌ن بۆ ژن هێنان، بۆ نموونه‌ خوای‌ گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێ‌:
1. وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ النور: 32 . واته‌: ئافره‌تانی‌ كه‌نیزه‌ك بده‌ن به‌ شوو، وه‌ كه‌سانی‌ چاك و پاك له‌ به‌رده‌م كه‌نیزه‌كانتان له‌ یه‌كتری‌ ماره‌ ببڕن.

2. فَلا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ البقرة‌: 232 . واته‌: ( ئێوه‌ ئه‌ی‌ كه‌س و كاری‌ ژن ) مه‌بنه‌ كۆسپ له‌ ڕێگه‌یاندا ئه‌گه‌ر ویستیان بگه‌ڕێنه‌وه‌ لای‌ هاوسه‌ریان ( یاخود ویستیان شووێكی‌ تر بكه‌ن ).

3. وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلاً مِنْ قَبْلِكَ وَجَعَلْنَا لَهُمْ أَزْوَاجاً وَذُرِّيَّةً الرعد: 38 . واته‌: بێگومان پێش تۆ پێغه‌مبه‌رانی‌ ترمان ڕه‌وانه‌ كردووه‌، هاوسه‌رو نه‌وه‌شمان پێ‌ به‌خشیون.

4. وَالَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ الفرقان: 74 واته‌: ئه‌وانه‌ش كه‌ ده‌ڵێن: په‌روه‌دگارمان له‌ هاوسه‌ران و نه‌وه‌كانمان كه‌سانێكمان پێ‌ ببه‌خشه‌ كه‌ ببنه‌ مایه‌ی‌ ڕووناكی‌ دیده‌مان و ( شادمانی‌ دڵمان).

هه‌روه‌ها پێغه‌مبه‌ر صلی‌ الله علیه وسلم ده‌فه‌رموێ‌:
1. یا معشر الشباب ! من استطاع منكم البا‌ءه‌ فلیتزوج. فإنه أغض للبصر، وأحصن للفرج. ومن لم یستطع فعلیه بالصوم. فإنه له وجا‌ء رواه مسلم عن معاویة‌ . واته‌: ئه‌ی‌ لاوه‌كان ! ئه‌وه‌ی‌ له‌ ئێوه‌ ئه‌توانێ‌ كه‌ ئۆقره‌گیر بێت با ژن بهێنێت، چونكه‌ ( ژن هێنان ) مایه‌ی‌ چاو گرتن و پاراستنی‌ دامێنه‌، ئه‌وه‌یش كه‌ ناتوانێ‌ با به‌ ڕۆژوو بێت، چونكه‌ ئه‌و پارێزه‌ری‌ شه‌هوه‌ته‌كانی‌ ئه‌بێت.

2. إذا خطبَ إليكُمْ من ترضونَ دينهُ وخلقهُ، فزوِّجوهُ. إلاَّ تفعلوا تكنْ فتنةٌ في الأرضِ وفسادٌ عريضٌ رواه الترمذي عن أبي هُرَيرَةَ رضي الله عنه . واته‌: ئه‌گه‌ر یه‌كێك بۆ داخوازی‌ كچه‌كانتان هات له‌ دین و ڕه‌وشتی‌ ڕازی‌ بوون، بیده‌نێ‌ ، ئه‌نا وانه‌كه‌ن ئه‌وا فیتنه‌و نارێكی‌ یه‌كی‌ زۆر و فه‌سادێكی‌ پان و پۆڕ له‌ زه‌ویدا بڵاو ئه‌بێته‌وه‌.