سەرەتا   |    دەربارە   |    پەیوەندی   |    دەستەی نوسەران   |    من نحن   |    اتصل بنا
       
  كورد لە ئەسڵدا جنۆكەن !!
گۆڕینی فۆنت

دانراوه له‌لایه‌ن: دڵخۆش ئازاد




ئەمە هەڵوێست و بیروباوەڕی شیعەیە بەرامبەر بە نەتەوەی كورد 

دەقی ڕیوایەتەكە: كولەینی لە ئەبووڕەبیعی شامییەوە ڕیوایەت دەكات و دەڵێت: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ الله -عليه السلام- فَقُلْتُ: إِنَّ عِنْدَنَا قَوْماً مِنَ الْأَكْرَادِ، وَإِنَّهُمْ لَا يَزَالُونَ يَجِيئُونَ بِالْبَيْعِ، فَنُخَالِطُهُمْ وَ نُبَايِعُهُمْ؟ فَقَالَ: يَا أَبَا الرَّبِيعِ! لَا تُخَالِطُوهُمْ، فَإِنَّ الْأَكْرَاد حَيٌّ مِنْ أَحْيَاءِ الْجِنِّ، كَشَفَ الله عَنْهُمُ الْغِطَاءَ؛ فَلَا تُخَالِطُوهُمْ. واتا: "پرسیارم كرد لە ئەبووعەبدوڵڵا (علیە السلام)، وتم: ئێمە خەڵكانێكمان لایە كوردن، شت دەفرۆشن، ئایا ‏تێكەڵاوی و كڕین و فرۆشتنیان لەگەڵدا بكەین؟ ئەویش وتی: ئەی باوكی ڕەبیع، تێكەڵاوییان مەكەن، بەڕاستی كوردەكان بەشێكن لە جنۆكە بەڵام خوای گەورە ‏پەردەی لەسەر هەڵماڵیون و بۆیە بەچاو دەبینرێن، جا بۆیە تێكەڵاویان مەكەن." بڕوانە: الكافي: ٥/ ١٥٨، رياض المسائل: للسيد علي الطباطبائي ج ١ ص٥٢٠، جواهر الكلام: للشيخ الجواهري ج ٣ ص ١١٦، من لايحضره الفقيه: للشيخ الصدوق ج ٣ ص ١٦٤، تهذيب الأحكام: للشيخ الطوسي ٧/٤٠٥، بحار الأنوار: للعلامة المجلسي ج ١ ص ٨٣، تفـسير نور الثقلين: للشيخ الحويزي ج ١ ص ٦٠١. 

لە ڕیوایەتێكی تردا هاتووە: ولَا تَنْكِحُوا مِنَ الْأَكْرَادِ أَحَداً، فَإِنَّهُمْ جِنْسٌ مِنَ الْجِنِّ كُشِفَ عَنْهُمُ الْغِطَاء. یانی: "بە هیچ شێوەیەك ژن لە كوردەكان مەخوازن، چونكە ئەوان ڕەگەزێكن لە جنۆكە، بەڵام خوا پەردەی ‏لەسەر هەڵماڵیون." الكافی للكلینی ٥/٣٥٢.‏ 

عن أبي الربيع الشامي قال: قال لي أبو عبد الله عليه السلام: ولا تنكحوا من الاكراد، أحدا فإنهن جيش من الجن كشف عنهم الغطاء. دەڵێت: ئەبووعەبدوڵڵا ‏(علیە السلام) پێی وتم: «.. و كەس لە كوردەكان مەخوازن لەبەر ئەوەی سوپایەكن لە سوپاكانی جنۆكە ، بەڵام ‏پەردەیان لەسەر هەڵماڵراوە». المهذب البارع: لابن فهد الحلي٣ / ١٨٢، مسالك الأفهام: للشهيد الثاني ج٣ ص١٨٦. 
وتەی زانایانیان لە شەرحی ئەو ڕیوایەتەدا:‏ 

‏- توسی: زانای گەورەیان توسینوسەری دوو كتێبە لە نێو چوار گەورەترین كتێبەكانی لای شیعە ، كتێبی ‏التهژیب و الاستبصار ، كە بە داهێنەری حەوزەی عیلمی دادەنرێت لە نەجەف ، هەموو شیعە كۆكن لەسەر فەزڵ و ‏پایەداری و سیقەیەتی و شارەزایی لە شەریعەت. لە كاتی باسكردنی ئەم ڕیوایەتەدا ئەڵێت -جا تەماشای بێ ‏شەرمی ئەم كەسە بكەن-:‏ 
‏«وينبغي أن يتجنب مخالطة السفلة من الناس والأدنين منهم ، و لا يعامل إلا من نشأ في خير، ويجتنب معاملة ذوي العاهات والمحارفين. ولا ينبغي أن يخالط أحدا من الأكراد، ويتجنب مبايعتهم ومشاراتهم ومناكحتهم». 

واتا: «.. هەروەها پێویستە خۆپارێزی بكرێ و دوربگیرێت لە تێكڵاوی كردنی خەڵكی بێ عەقڵ و بێ ڕێز و ‏نابێ هەڵوسوكەوت بكرێت مەگەر لەگەڵ یەكێك كە لەسەر خێر و چاكە گەورە بوو بێت ، و هەروەها ئەبێت خۆ بە ‏دوربگیرێت لە خەڵكی عەیبدار و ناموبارەك ، و نابێ بەهیچ شێوەیەك تێكەڵاوی یەك كورد بكرێت و ئەبێت خۆ بە ‏دووربگیرێت لە كڕین و فرۆشتن و ژن و ژنخوازی لەگەڵیاندا». النهاية: الشيخ الطوسي ص٣٧٣ ، كفاية الأحكام: المحقق السبزواري ص٨٤ ، الحدائق الناضرة: المحقق البحراني ج ٨١ ص ٤٠ - و ج ٤٢ ص ١١١ ، جامع المدارك: السيد الخوانساري ج ٣ ص ١٣٧ ، تهذيب الأحكام: الشيخ الطوسي ج ٧ ص ١١ ، وسائل الشيعة: الحر العاملي ج ٧١ ص ٤١٦. 
‏- ئیبن ئیدریسی حللەی: دوای ئەوەی باسی ئەوە دەكات كە نابێت تێكڵاوی كوردەكان بكرێت ونابێت كڕین و ‏فرَشتنیان لەگەڵدا بكرێت و ژنیان لێ بهێنرێت ، ئەڵێت: «وذلك راجع إلى كراهية معاملة من لا بصيرة له ، فيما يشتريه ، ولا فيما يبيعه ، لأن الغالب على هذا الجيل والقبيل قلة البصيرة لتركهم مخالطة الناس وأصحاب البصائر». 
واتا: «ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی كە كەڕاهەتی هەیە مرۆڤ تێكەڵاوی كەسێك بكات كە هیچ نەزانێت و ‏چاوكراوە نەبێت لە بارەی ئەوەی دەیفرۆشێت و لەبارەی ئەوەی دەیكڕێت ، چونكە زۆربەی ئەم قەومە -مەبەستی ‏كوردە- هیچ نەزانی و چاونەكراوەیی تێیاندا زاڵە ، لەبەر وازهێنانیان لە تێكەڵاوی كردنی مەردوم و خەڵكی ‏شارەزا». السرائر: ابن إدريس الحلي ج ٢ ص ٢٣٣. 

‏- یەحیای كوڕی سەعیدی حللی ئەڵێت: «ويكره مخالطة الأكراد ببيع و شراء و نكاح». واتا: «كەڕاهەتی ‏هەیە تێكەڵاوی كوردەكان بكرێت بە كڕین و فرۆشتن و ژن هێنان». الجامع للشرایع ص٢٤٥.‏ 

‏- ئیبن موتەهەڕی حللی‏ 
له «منتهى المطلب ب٢ ل١٠٠٣» حللی ئەڵێ: 
«مسألة: يكره معاملة الاكراد ومخالطتهم ويتجنب مبايعتهم ومشاركتهم ومناكحتهم ، لما رواه الشيخ عن ابي الربيع الشامي ، قال سالت ابا عبد الله عليه السلام قلت: ان عندنا قوما من الاكراد ، وانهم لا يزالون يجتنبون مخالطتهم ومبايعتهم ، فقال: عليه السلام يا ابا ربيع لا تخالطوهم ، فان الاكراد حي من احياء الجن، كشف الله عنهم الغطاء ، فلا تخالطوهم ، وكذلك يكره معاملة اهل الذمة». واتا: مەسەلەیەك: كەڕاهەتی هەیە هەڵسوكەوت و تێكەڵاوی لەگەڵ كوردەكاندا بكرێت ، هەروەها لە كڕین و ‏فرۆشتن لەگەڵیان و هاوبەشیكردنیان و ژن وژنخوازی لەگەڵیان خۆپارێزی دەكرێت و دورەپەرێزی دەگیرێت لەبەر ئەو ‏فەرمودەیەی كە شێخ ڕیوایەتی كردوە لە ئەبو ڕەبیعی شامیەوە: ئەڵێت: پرسیارم كرد لە ئەبو عەبدوڵڵا علیە السلام ‏وتم: ئێمە خەڵكانێكمان لایە كوردن و بەردەوام خۆیان بەدور دەگرن لە تێكەڵاوی كردن و كڕین و فرۆشتن؟ ئەویش ‏وتی: ئەی ئەبو ڕەبیع تێكەڵاویان مەكەن ، بەڕاستی كوردەكان بەشێكن لە جنۆكە بەڵام خوای گەورە پەردەی لەسەر ‏هەڵماڵیون ، جا تێكەڵاویان مەكەن ، هەروەها تێكەڵاوی كردنی ئەهلی زیممەش كەڕاهەتی هەیە». منتهى المطلب: الحلي ج٢ ص١٠٠٣ ، تذكرة الفقهاء: للحلي ج ١ ص ٥٨٦ ، جواهر الكلام: للشيخ الجواهري ج ٢٢ ص ٤٥٧ ، علل الشرائع: للشيخ الصدوق ج ٢ ص ٥٢٧. 

‏- ئیبن فەهدی حللی: لە كتێبی «المهذب البارع في شرح المختصر النافع للعلامة جمال الدين أبو العباس أحمد بن محمد بن فهد الحلي ب٥ ل٣٥٢» بەشێكی تێدایە بەناوی: بەشی: ئەوەی كە خوازبێنیكردن لە ڕەگەزی كوردەكان ‏كەراهەتی هەیە، بەرگی ٥ ل ٣٥٢ ، مجمع الفائدة: المحقق الأردبيلي ج ٨ ص ١٢٩ ، وسائل الشيعة: الحر العاملي ج ٠٢ ص ٨٤. 
‏- موحەممەد عەلی ئەردەبیلی: بە هەمان شێوە موحەممەد عەلی ئەردەبیلی لە: «جامع الرواة» بەشێكی تێدایە ‏بەم ناوەوە: «بەشێك لەسەر ڕەگەزی كورد خوازبێنی كردنیان كەراهەتی هەیە». ج١ص ١٧٥/ و ص١٠٢ ، باب اختيار الازواج ، وفي باب من كره مناكحته من الاكراد. 

ئەو «مِنْ» بۆ جنسە واتە: ڕەگەزی كورد وەكو لە زمانی عەرەبی زانراوە.‏ 

سودانیەكانیش بە دەردی كورد ڕۆیشتوون!‏ 
سودانیەكانیش بە هەمان شێوە لای شیعە مەخلوقێكی شێواو و ناشیرینن «مُشّوە»ن:‏ 
لە عەلی كوڕی ئیبراهیمەوە، لە هارونی كوڕی موسلیمەوە، لە مەسعەدی كوڕی زیادەوە، لە ئەبو عەبدوڵڵاوە ‏علیە السلام ئەڵێ: ئەمیری ئیمانداران علیە السلام فەرمویەتی: «إياكم ونكاح الزنج فإنه خلق مشوه». واتا: ئامان سودانی مەخوازن ، چونكە مەخلوقێكی شێواو و ناشیرین «مُشّوة»ن. الكافي للكليني ج ٥ ص٣٥٢ باب من كره مناكحته من الأكراد والسودان وغيرهم. 

عن أبي الربيع الشامي قال: قال لي أبو عبد الله عليه السلام: «لا تشتر من السودان أحدا، فإن كان لا بد فمن النوبة- رِةطةزيَكن لة سودانيةكان -، فإنهم من الذين قال الله تعالى [وَمِنَ الَّذِينَ قَالُواْ إِنَّا نَصَارَى أَخَذْنَا مِيثَاقَهُمْ فَنَسُواْ حَظًّا مِّمَّا ذُكِّرُواْ بِهِ] إنهم يتذكرون ذلك الحظ..ولا تنكحوا من الأكراد أحدا فإنهن جيش من الجن كشف عنهم الغطاء». 
لە ئەبو ڕەبیعی شامیەوە ئەڵێ: ئەبو عەبدوڵڵا علیە السلام پێی وتم: «كەس لە سودانیەكان مەكڕە ، بەڵام ‏هەر نەكرا ئەوا لە نەوبە بكڕە ، چونكە سودانیەكان لەوانەن كە خوا لە بارەیانەوە ئەفەرموێت: [وَمِنَ الَّذِينَ قَالُواْ إِنَّا نَصَارَى أَخَذْنَا مِيثَاقَهُمْ فَنَسُواْ حَظًّا مِّمَّا ذُكِّرُواْ بِهِ] جا ئەوان بیری ئەو بەشە زۆرە دەكەنەوە .. هەروەها ژن لە كوردەكان ‏مەهێنن چونكە ئەوان سوپایەكن لە جنۆكە بەڵام پەردەیان لەسەر هەڵماڵراوە».المهذب البارع: لابن فهد الحلي٣/١٨٢ تجد فيه بابا بعنوان (باب من كره مناكحته من الاكراد والسودان ، مسالك الأفهام: الشهيد الثاني ج٣ ص ١٨٦. 

پرسیارێك كە هەقی خۆتە بیكەی ئەویش ئەوەیە:‏ 

‏- «بۆ تا ئێستا من نەمبیستووە شیعە وا لە كورد بڕوانێ؟ لەگەڵ ئەوەشدا تێكەڵاوی شیعەم كردوە ‏ولەناویشیاندا ژیاوم؟»‏ 
وەڵام: سەرەتا: دەتوانیت بگەڕێیتەوە بۆ نێو ئەو كتێبانەی كە بەرگەكە و ژمارەی لاپەڕەكەشمان باسكردوە.‏ 
دووەمیش: مەرج نییە هەمو شیعەیەكیش ئەم ڕیوایەتانەی بیستبێ، چ جای تۆیەیەكی سوننی، هەروەها ‏ڕیوایەتەكانی تریش، مەرج نیە هەموو ئەو شتانەت بیستنبێ كە لە كتێبەكانیاندا باسدەكرێ، هەروەكو جەنابت ‏چۆن سوننیت لە هەمان كاتدا ڕیوایەتێكی زۆرت نەبیستووە كە لە كتێبە سوننیەكاندا باسدەكرێ ؟ یان سەر هەر ‏بیروبۆچونێكی هەمو ئەو شتانە نازانی كە هەیە.‏ 

سێیەم: مەزهەبی شیعەگەرێتی یەكێك لەو شتانەی كە بڕوایان پێیەتی بریتییە لە «التقیە» واتە: خۆپارێزی لە ‏دەرخستنی بیروڕا وەكو خۆی.‏ 

ئەو كـتێبە شیعیانەی كە ڕیوایەتی جنۆكەیی كوردی تێدایە‏ 
١. الكافي: هى الكليني. كەباشترین كتێبە لەلای شیعە 
٢. بحار الانوار: هى مجليسى. 
٣. التهذيب الاحكام: هى طوسى «یەكێكە لەچوار كتێبە باوەڕپێكراوەكەی لای شیعە». 
٤. من لا يحضره الفقيه: هى الصدوق «ئەمەش هەروەها». 
٥. تذكرة الفقهاء: هى حللى. 
٦. جواهر الكلام: هى جواهرى. 
٧. مسالك الافهام: هى شهيد الثاني. 
٨. علل الشرائع: هى صدوق. 
٩. الجامع المدارك: هى خونسارى. 
١٠. رياض المسائل: هى سيد طباطبائى. 
١١. تفسير نور الثقلين: هى حويزى. 
١٢. المهذب البارع: هى ابن فهد حللى. 
١٣. النهاية: هى شيخ طوسى. 
١٤. السرائر: هى ابن ادريس حللى. 
١٥. الجامع الرواة: هى محمد على الاردبيلى. 
١٦. كفاية الاحكام: هى سبزوارى. 
١٧. الحدائق الناضرة: هى بحرانى. 
١٨. مجمع الفائدة: هى اردبيلى. 
١٩. وسائل الشيعة: حورى عاملى. وجگە لەمانیش... 

هەموو ئەم كتێبانەش لە تۆڕەكانی ئەنتەرتێدا هەیە ودەتوانی خۆت بە دەستی خۆت بیدۆزیتەوە وبیخوێنیتەوە 
لێرەدا من بابەتەكەم تەواو بو بە هیوای سەركەوتن.‏

 

 975

  • زۆرترین بینراو
  • نوێترین بابەت
Top
Facebook YouTube Twitter Instagram