سەرەتا   |    دەربارە   |    پەیوەندی   |    دەستەی نوسەران   |    من نحن   |    اتصل بنا
       
  ئاماژه‌ سه‌رسوڕهێنه‌کانی قورئانی پیرۆز ده‌رباره‌ی تاریکی گه‌ردوون
گۆڕینی فۆنت

ئاماژه‌ سه‌رسوڕهێنه‌کانی قورئانی پیرۆز ده‌رباره‌ی تاریکی گه‌ردوون

کوڕی ئیسلام

یۆری گاگارین یه‌که‌مین که‌شتیوانی ئاسمانی بوو که‌ له‌ 12.نیسانی ساڵی 1961 ز دا گه‌یشته‌ فه‌زای ده‌ره‌وه‌، پاش گه‌ڕانه‌وه‌ی باسی ئه‌و تاریکی و شه‌وه‌ زه‌نگی‌یه‌‌ی کرد که‌ ده‌وری سه‌رجه‌م هه‌ساره‌ و ئه‌ستێره‌کانی تری داوه، پاشانیش وه‌کاله‌تی فه‌زایی ئه‌مه‌ریکی (ناسا)‌ به‌ شه‌ش گه‌شتی مرۆڤ ڕووه‌ و مانگ به‌شداری کردووه‌، له‌ گه‌شتی ئه‌پۆلۆ یازده‌‌ وه‌ (له‌ ڕۆژی 16. 07 ساڵی 1969) وه‌ تا کۆتا گه‌شت که‌ ئه‌پۆلۆ حه‌ڤده‌ بوو (له ‌ڕۆژی 7 ی کانوونی یه‌که‌می ساڵی 1972) دا. به‌ هۆی نه‌بوونی به‌رگ له‌ ده‌وری مانگ، سه‌رجه‌م ئه‌و وێنانه‌ی له‌و گه‌شتانه‌دا گیراون به‌ ته‌واوی ئه‌و تاریکی و ڕه‌شی‌یه‌ ده‌ر‌ده‌خه‌ن که‌ هه‌موو هه‌ساره‌ و ته‌نه‌ ئاسمانی‌یه‌کانی داپۆشیوه‌. له‌ وانیش زه‌وی که‌ پێبه‌ندێکی ته‌نکی به‌رگه‌ هه‌وای هه‌یه‌... 
دکتۆر الفندی (پسپۆڕی تێڕوانینی که‌ش) ده‌ڵێت: تیشکی خۆر که‌ ناڕاسته‌وخۆ دێت، تاوه‌کو له‌سه‌ر ته‌نه‌کانه‌وه‌ په‌رش یاخود نه‌شکێته‌وه‌ ناتوانرێت ببینرێت... بۆیه‌ به‌هۆی بوونی گه‌رده‌کانی هه‌وا و ئاو و تۆزه‌ هه‌ڵواسراوه‌کان به‌ هه‌واوه‌ تیشکی خۆر په‌رش ده‌بێته‌وه‌ و به‌وه‌ش گومه‌زی شینی ئاسمان ده‌رده‌که‌وێت که‌ ته‌نها دیارده‌یه‌کی ڕووناکی‌یه‌ و په‌یوه‌ندی به‌ که‌شی زه‌وی‌یه‌وه‌ هه‌یه‌... به‌ هۆی نه‌بوونی ئه‌و گه‌ردانه‌ (به‌شێوه‌یه‌کی ڕێژه‌یی) له‌ بۆشایی ده‌ره‌وه‌ی به‌رگه‌ هه‌وای زه‌ویدا، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش که‌ تیشکی خۆر هه‌یه‌، به‌ڵام که‌شتیوانه‌ فه‌زاییه‌کان هه‌ر به‌تاریک وه‌ک شه‌وه‌ زه‌نگێکی به‌رده‌وام ده‌یبینن... لێره‌دا گێی سه‌رسوڕمانه‌ کاتێک ده‌بینین قورئانی پیرۆز پێشینه‌ی هه‌یه‌ له‌ دانانی ئاسمان به‌ شه‌وێکی به‌رده‌وام تاریک، زۆر تاریک. 
خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمووێت: أَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ السَّمَاءُ ۚ بَنَاهَا ﴿٢٧﴾ رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّاهَا ﴿٢٨﴾ وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَاهَا ﴿٢٩﴾ . النازعات/ 27-29. 

واته‌: باشه‌ ئاخر زیندووکردنه‌وه‌ی ئێوه‌ سه‌خترو گرانتره‌، یان به‌دیهێنانی ئه‌م ئاسمانه‌، که‌ هه‌ر خۆی به‌رپای کردووه‌ (که‌ پڕه‌ له‌ ئه‌ستێره‌وهه‌ساره‌ی گه‌وره‌ی هه‌مه‌جۆر). به‌به‌رزیه‌وه‌ رایگرتووه‌ و به‌وپه‌ڕی ڕێکو پێکی به‌دیهێناوه‌ (به‌ ڕاسه‌رتانه‌وه‌). شه‌وگاره‌که‌ی تاریك کردووه‌، کاتی چێشته‌نگاویش ڕووناک خۆری ده‌رخستووه‌. 
به‌پێی تێگه‌یشتنمان له‌ ئایه‌ته‌که‌ سماء گوزارشت له‌ ته‌واوی بۆشایی گه‌ردوون ده‌کات، چونکه‌ ده‌قه‌که‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ وه‌سفی قۆناغه‌کانی به‌دیهێنانی گه‌ردوون و دروست بوونی کۆمه‌ڵه‌ی ئه‌ستێره‌کان و ته‌نه‌ ئاسمانی‌یه‌کان تیایدا، به‌ ده‌سته‌واژه‌ی فسواها ڕێکخستن له‌ پێش کرداری فراوان بوونی گه‌ردوون و رفع سمکها زیاتر چڕ بوون و خه‌ستی ... قورئانی پیرۆز شه‌وی بۆ ئاسمان داناوه‌، چونکه‌ ڕاناوی (ها) له‌ ووشه‌ی (لیلها) دا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ (سماء) ... که‌‌واته‌ ئایه‌ته‌که‌ په‌یوه‌ندی به‌ شه‌وی ئاسمانه‌وه‌ هه‌یه‌ که‌ ته‌واوی ئاسمان ده‌گرێته‌وه‌ نه‌ک شه‌وی زه‌وی که‌ کاته‌که‌ی پێش هه‌ڵهاتنی خۆره‌، شه‌ویش واته‌: ڕه‌شی و تاریکی. 
ڕاڤه‌کارانی قورئان ده‌ڵێن: أَغْطَشَ لَيْلَهَا ، واته‌: شه‌وه‌که‌ی زۆر ڕه‌ش و تاریک و ئه‌نگوسته‌ چاو کردووه‌، ئه‌مه‌ش ته‌نها به‌شاردنه‌وه‌ی تۆزه‌ گه‌ردوونی‌یه‌کان ده‌بێت له‌ نێوان هه‌ساره‌ و ئه‌ستێره‌ سه‌ره‌تایی‌یه‌کاندا به‌هۆی کێشکردن و چوونه‌وه‌‌یه‌کی مادده‌که‌ی ... هه‌روه‌ها أَخْرَجَ ضُحَاهَا ، واته‌: تیشکی خۆری به‌ دیار خستووه‌ و وای لێکردووه‌ بۆ چاوه‌کان دیار بێت. 
ئیبن ته‌یمیه‌ زیاد له‌وه‌ ده‌ڵێت: هه‌موو گه‌رمی و ڕووناکی‌یه‌کی به‌ دیار خستووه‌ ... ئه‌مه‌ش واته‌ پێش کرداری خۆشاردنه‌وه‌ی مادده‌ له‌ فه‌زادا و چوونه‌وه‌یه‌کی مادده‌ی هه‌ساره‌ و ئه‌ستێره‌کان له‌ ژێر کاریگه‌ری کێش کردنه‌که‌یدا، خۆر به‌ناردنی تیشکه‌که‌ی ڕووناکی کردووه‌ که‌ به‌گوێره‌ی مێژووی دروست بوونی گه‌ردوونه‌وه‌ دواکه‌وتووه‌ و زۆر که‌مه‌.. 
جێگای سه‌رنجه‌، سه‌ڕه‌ڕای ئه‌وه‌ی خۆر به‌رده‌وام هه‌ڵهاتوو و بریقه‌داره‌ له‌ بۆشایی گه‌ردووندا، به‌ڵام شه‌وێکی زۆر تاریک له‌م گه‌ردوونه‌دا باڵا ده‌سته‌ که‌ وه‌ک پۆشاکێک سه‌رجه‌می هه‌ساره‌ و ئه‌ستێره‌کانی له‌ هه‌موو لاکانیه‌وه‌ داپۆشیوه‌ .. بۆیه‌ ئه‌ستیره‌ و هه‌ساره‌کان کۆمه‌ڵه‌ خاڵێکی بریقه‌دارن له‌سه‌ر باکگراوه‌ندێکی ڕه‌شی تۆخ.. 
لێره‌شدا قورئانی پیرۆز پێشینه‌ی هه‌یه‌ له‌ وه‌سفکردنی ئه‌و شه‌وه‌ به‌رده‌وامه‌ که‌ وه‌ک پۆشاکێک یاخود وه‌ک به‌رگێکی ده‌ره‌کی زۆر ڕه‌شه‌ له‌ بۆشاییدا بۆ هه‌موو ته‌نه‌ ئاسمانی‌یه‌کان وه‌ک ده‌فه‌رمووێت: وَجَعَلْنَا اللَّيْلَ لِبَاسًا . النبأ/ 10. واته‌: (ئایا) شه‌وگارمان بۆ نه‌کردوون به‌داپۆشه‌ر وه‌ک پۆشاک، تاتیایدا بشاردرێنه‌وه‌؟. 
تایبه‌ت کردنی ئه‌و شه‌وه‌ به‌رده‌وامه‌ به‌وه‌ی که‌ پۆشاکێکه‌، داپۆشینه‌که‌ی وه‌ک سه‌رجه‌م هه‌ساره‌ و ئه‌ستێره‌کانی تری گه‌ردوون زه‌ویش ده‌گرێته‌وه‌، به‌ ووشه‌ی (لکم) له‌و ئایه‌ته‌دا دیاره‌ که‌ ده‌فه‌رمووێت: وَهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِبَاسًا وَالنَّوْمَ سُبَاتًا وَجَعَلَ النَّهَارَ نُشُورًا . الفرقان/ 47. واته‌: هه‌ر ئه‌و زاته‌یه‌ که‌ شه‌وی کردووه‌ به پۆشاک بۆتان و خه‌ویشی کردووه‌ به‌ هۆی ماتیی و بێ ده‌نگیی و ئارامیی و ڕۆژیشی کردووه به‌ هۆی بڵاو بوونه‌وه و کار و کۆشش. 
ئیمام شه‌وکانی ده‌ڵێت:" واته‌ تاریکی‌یه‌که‌تان له‌به‌ر ده‌که‌ین و داتانده‌پۆشین وه‌ک ئه‌وه‌ی پۆشاک داتانده‌پۆشێت. که‌واته‌: ئه‌و شه‌وه‌ به‌ تاریکی‌یه‌که‌یه‌وه‌ به‌ بۆشایی گه‌ردووندا درێژ ده‌بێته‌وه‌ تاوه‌کو هه‌موو ته‌نه‌ گه‌ردوونی‌یه‌کان داده‌پۆشێت، ته‌نانه‌ت خۆریش له‌ هه‌موو لاکانیه‌وه‌ داده‌پۆشێت که‌ سه‌رچاوه‌ی ڕووناکیشه‌." 
خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمووێت: وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا ﴿١﴾ وَالْقَمَرِ إِذَا تَلَاهَا ﴿٢﴾ وَالنَّهَارِ إِذَا جَلَّاهَا ﴿٣﴾ وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَاهَا ﴿٤﴾ . الشمس/ 1-4. واته‌: سوێند به‌ خۆر و تیشكی خۆراکه‌ له‌ سه‌ره‌تایی ڕۆژدا سه‌رهه‌ڵده‌دا. سوێند به‌ مانگ، کاتێك به‌شوێنیدا دێت. سوێند به‌ ڕۆژ کاتێک که‌ خۆر ده‌رده‌خات. سوێند به‌ شه‌و که‌ خۆر داده‌پۆشیت. 
فه‌رمانی (یغشاها) هاتووه‌ هاتووه‌ به‌ڵگه‌یه‌ له‌سه‌ر به‌رده‌وامی حاڵه‌ته‌که‌ که‌ داپۆشینه‌ ... ڕاناوه‌که‌ش تیایدا بۆ خۆر ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ .. ئه‌مه‌ش واته‌: شه‌وه‌ ناسراوه‌که‌ به‌به‌رده‌وامی و به‌تاریکی‌یه‌که‌ی خۆر داده‌پۆشرێت. هه‌روه‌ها ( ضحاها) ڕووناکی‌یه‌که‌ی (واته‌: ڕووناکی خۆریش داده‌پۆشێت). 
قورئانی پیرۆز ڕووناکی و تیشکدان به‌خۆره‌وه‌ ده‌به‌ستێته‌وه‌ به‌وه‌ی سه‌رچاوه‌ی ڕووناکییه‌ و مانگیش ڕووناکی ڕووه‌ و زه‌وی پێچه‌وانه‌ ده‌کاته‌وه‌. وه‌ (جلاها) واته‌: که‌شفی کرد و ڕوونی کرده‌وه‌، مه‌به‌ست لێره‌دا ڕووناکی ده‌رچووه‌ له‌ خۆره‌وه‌ که‌ له‌ پێش به‌رگه‌ هه‌وای زه‌وی‌یه‌وه‌ بینراو نه‌بووه‌ ... به‌م شێوه‌یه‌ قورئانی پیرۆز کاری شاراوه‌ی به‌رگه‌ هه‌وا ده‌رده‌خات له‌ که‌شفکردن و ده‌رخستنی تیشکی خۆر، که‌ پێش به‌رگه‌ هه‌وا واته‌: له‌ بۆشایی ده‌ره‌وه‌دا ده‌رکی پێناکرێت ... به‌نه‌بوونی ئه‌م ده‌رخستن و ڕوونکردنه‌وه‌یه‌ی تیشکی خۆر سه‌ڕه‌ڕای بڵاو بوونه‌وه‌شی له‌فه‌زادا، به‌ڵام ته‌نها هه‌ر تاریکی بوونی ده‌بێت. 

له‌ ئێستاشدا ئه‌وه‌ زانراوه‌ که‌ به‌رگه‌ هه‌وا سنوورداره‌ و به‌رزی‌یه‌که‌ی ده‌وروبه‌ری (200) کیلۆمه‌تر زیاتر نی‌یه‌ و ده‌شبێته‌ به‌ربه‌ستێک بۆ ئه‌و تاریکی‌یه‌ی فه‌زا که‌ هه‌موو جه‌سته‌ی ئاسمان ده‌گرێته‌وه‌. 
قورئانی پیرۆز ڕۆژ (نهار) به‌ پێستی ته‌نکی سه‌ر بڕدراوێک ده‌شوبهێنێت که‌ هه‌میشه‌ به‌هۆی جووڵه‌ی به‌رده‌وامی زه‌وی به‌ده‌وری خۆیدا (له‌ به‌رده‌م خۆردا) داده‌ماڵرێت و له‌ پشتی‌یه‌وه‌ تاریکی به‌رده‌وامی شه‌و که‌ هه‌موو جه‌سته‌ی ئاسمنای گرتووه‌ته‌وه‌ که‌‌شف ده‌کات، وه‌ک ده‌فه‌رمووێت: وَءَايَةٌۭ لَّهُمُ ٱلَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ ٱلنَّهَارَ فَإِذَا هُم مُّظْلِمُونَ . یس/37. واته‌: هه‌روه‌ها به‌ڵگه‌و نیشانه‌یه‌کی ئاشکرای تر بۆیان، شه‌وه‌، که‌ پۆشاکی ڕووناکی ڕۆژی له‌به‌ر داده‌ماڵین، به‌و هۆیه‌وه‌ دنیایان لێ تاریك ده‌بێت. 
ووشه‌ی (نسلخ) له‌ زمانه‌وانیدا بریتی‌یه‌ له‌ ده‌رهێنانی هه‌ر شتێك له‌ پێسته‌که‌ی، بۆیه‌ ووشه‌ی (نسلخ) ته‌نها بۆ پێستێکی ته‌نکی سه‌ربڕدراو به‌کاردێت که‌ هه‌موو لاشه‌ داده‌پۆشێت و قورئانیش به‌تاریکی وه‌سفی ده‌کات... 
موفه‌سیره‌کان هۆی ئه‌م لێکچواندنه‌یان به‌وه‌ لێکداوه‌ته‌وه‌ که‌ کاتێک تیشک ده‌چێته‌ هه‌واوه‌ ڕووناک ده‌بێته‌وه‌ .. وه ‌له‌فزی (منه‌) که‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ (اللیل) هانی داون بڵێن: تاریکی بنچینه‌یه‌ و بڕووناکیش ڕێکه‌وتێکی له‌ پڕه‌ له‌سه‌ری . 
بۆیه‌ ڕۆژ له‌ هه‌ساره‌ی زه‌ویدا به‌شێوه‌یه‌کی هه‌میشه‌یی و به‌هۆی جوڵه‌ی زه‌وی‌یه‌وه‌ له‌فه‌زادا تاریکی به‌رده‌وامی شه‌و داده‌ماڵێت وه‌ک پێستی مه‌ڕێک که‌ له‌ لاشه‌ی داده‌ماڵرێت. 
سه‌ڕه‌ڕای جیا جیایی ده‌قه‌کانی قورئانی پیرۆز که‌ وه‌سفی دیارده‌ی تاریکی به‌ربڵاوی بۆشایی گه‌ردوون ده‌که‌ن، هه‌موویان جه‌خت له‌سه‌ر وه‌سفێکی جێگیر ده‌که‌نه‌وه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ که‌ هه‌میشه‌ شه‌و ڕووناکی ڕۆژ داده‌پۆشێت، خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمووێت: يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ . الرعد/3 و الاعراف/54. 
موفه‌سیره‌کان ده‌ڵێن: ماناکه‌ی ئه‌وه‌یه‌ خوای گه‌وره‌ شه‌وی داناوه‌ که‌ تاریکی‌یه‌که‌ی ڕۆژ داده‌پۆشێت. واته‌ شه‌وی وه‌ک به‌رگی ڕۆژ دروست کردووه‌ که‌ به‌تاریکی‌یکه‌ی ڕووناکی ڕۆژ داده‌پۆشێت: کرداری (يُغْشِى) واته‌ داپۆشین، وه‌سیغه‌ی ڕانه‌بردووه‌که‌ی به‌ڵگه‌یه‌ له‌سه‌ر به‌رده‌وامییه‌تی ئه‌م بارودۆخه‌، ئه‌مه‌ به‌ڵگه‌یه‌کی به‌هێزه‌ له‌سه‌ر داپۆشینی گشتگیری ڕووناکی ڕۆژ به‌تاریکی شه‌و. 

بۆ زیاتر ڕوونکردنه‌وه‌ی وه‌سفی ئه‌م دیاره‌ده‌ شاراوه‌یه‌ی تاریکی به‌ربڵاو له‌ فه‌زادا که‌ ڕۆژو خۆر و سه‌رجه‌م ئه‌ستێره‌ و هه‌ساره‌کانی گرتۆته‌وه‌، قورئانی پیرۆز فه‌رمانی (تخشیة) واته‌ داپۆشین ده‌هێنێت به‌بێ تایبه‌ت کردنی بۆ ڕۆژ، تاکو داپۆشینی شه‌وه‌که‌ به‌ تاریکییه‌ زۆره‌که‌یه‌وه‌ سه‌رجه‌م ئه‌ستێره‌ و هه‌ساره‌ و ته‌نه‌ گه‌ردوونی‌یه‌کان بگرێته‌وه‌، وه‌ک ده‌فه‌رمووێت: وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَىٰ ﴿١﴾ وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّىٰ ﴿٢﴾ . اللیل/1-2، واته‌: سوێند به‌ شه‌و کاتێک دنیا داده‌گرێت...، به‌ ڕۆژ کاتێک دنیا ڕووناک ده‌بێت و تاریکی ده‌ڕه‌وێنێته‌وه‌. 
وه‌ جه‌ختیش له‌سه‌ر ڕۆڵی ڕۆژ (نهار) ده‌کاته‌وه‌ له‌ ده‌رخستن و ڕوونکردنه‌وه‌دا، که‌ له‌ نه‌بوننی ئه‌و ده‌رخستن و ڕوونکردنه‌وه‌یه‌دا سه‌ڕه‌ڕای ئه‌وه‌ی بڵاوبوونه‌وه‌ی تیشكی ڕووناکی له‌سه‌روو به‌رگه‌ هه‌واوه‌ هه‌یه‌، به‌ڵام ته‌نها تاریکی بوونی هه‌یه‌، وه‌ک ده‌فه‌رمووێت: وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَىٰ ﴿١﴾ وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّىٰ﴿٢﴾ . اللیل/1-2 . هه‌روه‌ها سه‌باره‌ت به‌ڕۆڵی شاراوه‌ی ڕۆژ له‌ده‌رک کردنی تیشکی خۆر ( سه‌ڕه‌ڕای شاراوه‌یی تیشکی خۆر له‌ فه‌زای ده‌ره‌کیدا به‌هۆی بوونی گه‌رده‌کانی هه‌وا له‌ که‌شدا وه‌ نه‌بوونی له‌ فه‌زادا) قورئانی پیرۆز به‌ فه‌رمانی ( تجلی) که‌شف کردن و ده‌رخستن باسی لێوه‌ ده‌کات و ڕۆژ به‌ بکه‌ری فه‌رمانی ده‌رخستن و که‌شف کردنه‌کان داده‌نێت .. له‌ لایه‌کی تریشه‌وه‌ ته‌ئکید له‌ ڕۆژ (النهار) ده‌کاته‌وه‌ که‌ بکه‌ری فه‌رمانێکی تری سه‌ر سوڕهێنه‌ره‌، ئه‌ویش هه‌ست کردنه‌ به‌ ڕووناکی خۆر له‌ فه‌زادا، که‌ هاو وێنه‌ی کرداری بینینه‌ ... له‌گه‌ڵ هاتنی ئه‌م باسه‌ له‌ شوێنی جیا جیای قورئاندا، به‌ڵام به‌ وه‌سفێکی جێگیر باس کراوه‌ که‌ به‌ڕاستی ڕۆژ (النهار) بۆ خۆی بینه‌ره‌ و ڕووناکی ده‌رده‌خات (مبصرا) ... ئه‌ن جه‌خت کردنه‌وه‌یه‌ پێش ئه‌وه‌یه‌ که‌ له‌ ڕۆژگاری ئه‌مڕۆدا ئه‌م ڕاستی‌یه‌ بشێوه‌یه‌کی زانستی‌یانه‌ بدۆزرێته‌وه‌ و ته‌حقیق له‌ تاوانا زاتی‌یه‌که‌ی ڕۆژ ( نهار ) بکرێت له‌ کرداری ده‌رخستن و هه‌ست پێکردندا، خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمووێت: وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا . یونس/67، النمل/86، غافر/61. 
له‌وانه‌یه‌ بۆ که‌سه‌ ناتایبه‌تمه‌نده‌کان جێگای سه‌ر سوڕمان بێت که‌ بزانن ناواخنی خۆری ڕووناکی به‌خش تاریکه‌، تاریکه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی تیشکه‌ نه‌بینراوه‌کانی وه‌ک تیشکی گاما و تیشکی سینی و سه‌روو وه‌نه‌وشه‌یی ده‌رده‌کات ... وه‌ته‌نها دروه‌شاوه‌ی خۆر ( فۆتۆسفیر) توانای هه‌ست کردنی هه‌یه‌ به‌ تیشکه نه‌بینراوه‌کانی ناواخن و ده‌رکردنیان به‌شێوه‌ی ڕووناکی بینراو. 
ئه‌وه‌ی که‌ زیاتر جێی سه‌رسامی‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ قورئان وه‌سفی نیشانه‌ی ڕۆژ (که‌ خۆره‌) به‌ (مبصرا) واته‌ ڕۆشن و ڕووناک ده‌کات، به‌ ته‌واوی وه‌ک ڕۆژ (نهار) خۆی و به‌هه‌مان ڕێگه‌ی هه‌ست کردنیش که‌ هاوشێوه‌ی کرداری بینینه‌ وَجَعَلْنَا آيَةَ النَّهَارِ مُبْصِرَةً . الاسراء/12. (آیة النهار) واته‌ نیشانه‌ی ڕۆژ... 

ئیمام شه‌وکانی له‌م باره‌یه‌وه‌ ده‌ڵێت: "( په‌روه‌ردگار ڕۆژی به‌ڕووناک دروست کردووه‌ که‌ شته‌کانی تێدا ده‌بینرێت) له‌و ڕووه‌وه‌ که‌ نیشانه‌ی ڕۆژ خۆره‌، به‌ ته‌وواوی ئاشکراو ڕوون و بینراوه‌ (مبصرة)، له‌و ڕووه‌شه‌وه‌ که‌ مه‌به‌ست له‌ نیشانه‌ی ڕۆژ خودی ڕۆژ خۆیه‌تی، که‌واته‌ هه‌ر ڕۆژ (نهار) خۆی بینراوه‌ (مبصرة"). 
وه‌کاله‌تی فه‌زایی ئه‌مه‌ریکی (ناسا) فرسه‌ت به‌ نا تایبه‌تمه‌نده‌کان ده‌دات بۆ گه‌شتی فه‌زایی، تاکو ده‌یمه‌نی پڕ سیحر و سه‌راسیمه‌ی ئاسمان ببینن، دیمه‌نی شه‌وێکی به‌رده‌وام سه‌ڕه‌ڕای هه‌ڵهاتن و بوونی تیشکی خۆر ... 
قورئانی پیرۆزیش فرسه‌تێکی بێ به‌رامبه‌ر به‌هه‌موو مرۆڤێکی سه‌ر ڕووی زه‌وی ده‌دات بۆ چێژ وه‌رگرتن له‌و دیمه‌نه‌ ئه‌فسوناوی‌یه‌ی تاریکی فه‌زا. له‌ چه‌ند ساتێکدا وه‌ به‌بێ مه‌ترسی و دوو دڵی گه‌شتی فه‌زایی، ئه‌ویش به‌داخستنی چاوه‌کانی له‌ ڕۆژدا و له‌ کاتی هه‌ڵهاتنی خۆردا و بینینی دیمه‌نی سیحراوی تاریکی فه‌زا که‌ پڕاوپڕ وه‌ک ئه‌وه‌یه‌ هه‌ردوو چاوت له‌ ڕووناکی ڕۆژدا دابخه‌یت .. له‌م وه‌سفه‌ جوان و دره‌وشاوه‌یه‌دا بۆ تاریکی فه‌زا و هه‌واڵی ئیمکانی‌یه‌تی گه‌ست بۆ فه‌زا قورئانی پیرۆز پێشینه‌ی هه‌یه‌ و ده‌فه‌رمووێت: وَلَوْ فَتَحْنَا عَلَيْهِم بَابًا مِّنَ السَّمَاءِ فَظَلُّوا فِيهِ يَعْرُجُونَ ﴿١٤﴾ لَقَالُوا إِنَّمَا سُكِّرَتْ أَبْصَارُنَا بَلْ نَحْنُ قَوْمٌ مَّسْحُورُونَ ﴿١٥﴾ . الحجر/14-15 ، واته‌: ئه‌گه‌ر ئێمه‌ (په‌روه‌ردگار) ده‌گایه‌ک یان ڕێڕه‌وێکیان بۆ بکه‌ینه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی به‌ خواری (یعرجون) به‌ره‌و ئاسمان سه‌ر بکه‌ون له‌ کاتی ڕووناکی ڕۆژدا کاتێک ده‌گه‌نه‌ ئاسمان ده‌ڵێت: سُكِّرَتْ أَبْصَارُنَا ، واته‌ چاوه‌کانمان داخراوه‌، به‌مانای نقوم بووه‌ و داپۆشراوه‌ یاخود ڕێی لێگیراوه‌ و قه‌ده‌غه‌ کراوه‌ له‌ بینین (دیاره‌ ئه‌و که‌سه‌ش که‌ چاوه‌کانی داخراو بێت جگه‌ له‌تاریکی هیچی تر نابینێت) و به‌ سیحر و جادوو ئه‌م دیاره‌ده‌یه‌ لێک ده‌ده‌نه‌وه‌!!!... 

قورئانی پیرۆز وا داده‌نێت که‌ هه‌ست کردن به‌ چاو داخران سُكِّرَتْ أَبْصَارُنَا له‌ ئه‌نجامی تاریکی و به‌رز بوونه‌وه‌ی چه‌ماوه‌یی له‌ کاتی ڕۆژدا ده‌بێت... تاکو دڵنیایی ئه‌وه‌ بدات که‌ دیمه‌نی تاریکی هه‌ر له‌ ڕۆژیشدا هه‌یه‌، به‌ڵام له‌ سه‌روو به‌رگه‌ هه‌واوه‌.. له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ که‌ فه‌رمانی (ظلوا) له‌ جیاتی (باتوا) یان(أمسوا) به‌کار هێناوه‌ تاکو ئه‌وه‌ بگه‌یه‌نێت که‌ دیمه‌نه‌ وێنه‌ کراوه‌که‌ی قورئانی له‌ کاتی ڕۆژدایه‌، چونکه‌ سێبه‌ر (ظل) ته‌نها له‌ ڕۆژدا هه‌یه‌. 
پێش ئه‌وه‌ی له‌سه‌رده‌می ئێستادا ئه‌وه‌ ڕوون بکرێته‌وه‌ که‌ جووڵه‌ له‌ فه‌زادا به‌شێوه‌ی چه‌ماوه‌یه‌، قورئانی پیرۆز فه‌رمانی ( یعرج ) بۆ وه‌سفی جووڵه‌ له‌ ئاسماندا به‌کار ده‌هێنێت و که‌ مانای چه‌ماوه‌یی له‌ خۆگرتووه‌. 
قورئانی پیرۆز به‌وه‌ی که‌ په‌ڕتوکی خواییه‌ و بۆ دواهه‌مین په‌یامبه‌ر دابه‌زیوه‌، ته‌نها بۆ سه‌رده‌مێکی تایبه‌ت و بۆ پێشینه‌کان نه‌هاتووه، به‌ڵکو په‌یامه‌که‌ی بۆ هه‌موو نه‌وه‌کانی داهاتووشه‌، له‌به‌ر بوونی کۆمه‌ڵه‌ وه‌سفێك که‌ پێشینه‌کان ده‌رکیان پێ نه‌کردووه‌ و ته‌نها له‌ڕۆژگاری ئه‌مڕۆدا دۆزراونه‌ته‌وه‌، چونکه‌ مرۆڤ پێش سه‌رده‌می فه‌زا هیچ بوونێکی له‌ بۆشایی ئاسماندا نه‌بووه‌ و شوێنی به‌رده‌وامی هه‌ر زه‌وی بووه‌، واته‌ له‌سه‌ر ڕووی زه‌وی و له‌ ژێر پێوه‌ندێکی ته‌نکی به‌رگه‌ هه‌وادا.. به‌ دڵنیاییشه‌وه‌ ئه‌م وه‌سفه‌ دره‌وشاوانه‌ی قورئانی پیرۆز بۆ تاریکی فه‌زا گه‌واهین له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ له‌لایه‌ن خوای به‌دیهێنه‌ره‌وه‌ دابه‌زیوه‌ که‌ له‌ سه‌رجه‌م نهێنیه‌کانی بوونه‌وه‌ر به‌ ئاگایه‌... 
خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمووێت: لَّٰكِنِ اللَّهُ يَشْهَدُ بِمَا أَنزَلَ إِلَيْكَ ۖ أَنزَلَهُ بِعِلْمِهِ ۖ وَالْمَلَائِكَةُ يَشْهَدُونَ ۚ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًوا . النساء/166، واته‌: (ئه‌ی محمد (صلی الله‌ علیه‌ وسلم)، هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و خه‌ڵکه‌ باوه‌ڕت پێناکه‌ن) به‌ڵام خوا خۆی شایه‌ته‌ له‌سه‌ر ئه‌و قورئانه‌ی که‌ ڕه‌وانه‌ی کردووه‌ بۆت، به‌ئاگاداری و زانیاری خۆیشی ڕه‌وانه‌ی کردووه‌، فریشته‌کانیش شایه‌تی ده‌ده‌ن (له‌سه‌ر ئه‌وه‌، هه‌رچه‌نده‌) خوا خۆی به‌سه‌ بۆ ئه‌و شایه‌تییه‌. 

کاتێک په‌روه‌ردگار ده‌رباره‌ی پێشینه‌کان ده‌دوێت له‌ فزی ( اولئک) به‌کار ده‌هێنێت که‌ بوونیان ته‌نها به‌زه‌وی‌یه‌وه‌ ده‌به‌ستێته‌وه‌ نه‌ک ئاسمان وه‌ک ده‌فه‌رمووێت: أُولَٰئِكَ لَمْ يَكُونُوا مُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ . هود/20، به‌ڵام کاتێک ده‌رباره‌ی سه‌رجه‌می خه‌ڵک ده‌دوێت ئه‌وانه‌ی بانگه‌وازی دوواهه‌مین په‌یامبه‌ر ده‌یانگرێته‌وه‌، له‌فزی (أنتم) به‌کار ده‌هێنێت و شوێنیان له‌ ئاسمان بۆ دیاری ده‌کات، له‌سه‌رو شوێنی ئاسایی خۆیان له‌سه‌ر زه‌وی، وه‌ک ده‌فه‌رمووێت: وَمَا أَنتُم بِمُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ . العنکبوت/22. 
لێره‌دا زیاده‌ی وَلَا فِي السَّمَاءِ له‌ قورئانی پیرۆزدا و له‌سه‌ده‌ی شه‌شه‌می زاینیدا قورئان (532 تا 610 زاینی تۆمار کراوه‌) چه‌ندین سه‌ده‌ به‌ر له‌سه‌رده‌می گه‌شتی فه‌زاکه‌دا که‌ تا ئه‌و کاته‌ گه‌شت بۆ بۆشایی ئاسمان نه‌بیسترا بوو، ته‌نانه‌ت پێشینه‌کان نکۆڵی‌یان لێ ده‌کرد و له‌مه‌سه‌له‌ی ئه‌سته‌مه‌کانیان داده‌نا، له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌شدا که‌ قورئانی پیرۆز بۆ نه‌وه‌کانی داهاتووی سه‌رده‌می دابه‌زینی قورئانی تۆمار کردووه‌، وه‌ک ده‌فه‌رمووێت: أَوْ تَرْقَىٰ فِي السَّمَاءِ وَلَن نُّؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّىٰ تُنَزِّلَ عَلَيْنَا كِتَابًا نَّقْرَؤُهُ ۗ قُلْ سُبْحَانَ رَبِّي هَلْ كُنتُ إِلَّا بَشَرًا رَّسُولًا . السراء/93. 
شۆڕشی گه‌رم و گوڕی ده‌رچوون به‌ره‌و ئاسمان که‌ ئه‌مڕۆ تیایدا ده‌ژین و ئه‌و هه‌وڵانه‌ی مرۆڤی گه‌یانده‌ سه‌ر ڕووی مانگ گه‌واهی ڕاستێتی پێش بینی قورئان و دڵنیایی ته‌واو ده‌ده‌ن به‌ڕاستێتی پێغه‌مبه‌رایه‌تی محمد(صلی الله‌ علیه‌ وسلم) بۆ سه‌رجه‌م مرۆڤایه‌تی له‌ سه‌رده‌می ئێستادا... 
ئه‌وه‌ی لێره‌شدا جێگای سه‌رسامی‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ خودی ئه‌م گه‌واهی و داننان به‌ڕاستێتی په‌یامی پێغه‌مبه‌ردا (صلی الله‌ علیه‌ وسلم) قورئانی پیرۆز باس و پێشبینی کردووه‌، وه‌ک ده‌فه‌رمووێت: وَكَذَّبَ بِهِ قَوْمُكَ وَهُوَ الْحَقُّ ۚ قُل لَّسْتُ عَلَيْكُم بِوَكِيلٍ ﴿٦٦﴾ لِّكُلِّ نَبَإٍ مُّسْتَقَرٌّ ۚ وَسَوْفَ تَعْلَمُونَ ﴿٦٧﴾ . الانعام/ 66-67، واته‌: (له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا) قه‌ومه‌که‌ی تۆ ئه‌م به‌رنامه‌ و قورئانه‌یان به‌درۆزانی، له‌کاتێکدا هه‌ر ئه‌وه‌یه‌ حه‌قیقه‌ت و ڕاستی پێیان بڵێ: ئه‌وه‌ ئیتر من ده‌سه‌ڵاتی ڕزگار کردنی ئێوه‌م نیه‌ و من پشتیوانی ئێوه‌ نیم (ئه‌گه‌ر خوا به‌ڵایه‌کتان به‌سه‌ر بهێنێت). بۆ هه‌موو هه‌واڵێک (که‌ له‌ قورئاندا هاتووه‌) کات و شوێنی به‌دی هاتنی خۆی هه‌یه‌، له‌ ئاینده‌شدا ده‌یزانن. 

------------------------------------------ 

سه‌رچاوه‌: گۆڤاری هه‌یڤ 

 415

  • زۆرترین بینراو
  • نوێترین بابەت
Top
Facebook YouTube Twitter Instagram Google Plus