ماسۆنیەڪان ڪێن؟ بەشی چوارەم

 ماسۆنیەت و گەل

‌لەم بەشە دا باسی کار و کردەوەی ماسۆنیەکان دەکەم دژی پاشای وڵاتەکان و دژ بەگەلی وڵاتان کە سەردەمانێکی دوور و درێژە ماسۆنیەکان شەڕ و ئاژاوەو و دووبەرەکی دەخەنە گشت وڵاتان دەیانەوە لەم ڕێگەیەوە شەڕوپێکدادان دروست بێت خەڵکێکی زۆر یەکتر بکوژێ دواتر ئەم تاوانە بدا بەملی گروپێکی توندڕەو دا و خۆی لێ بێبەری بکات ئەمەش هەمووی بۆ ئەوەیە ژمارەی دانشتوانی زەوی کەم بکاتەوە کەدەیانەوێ ژمارەی دانشتوانی زەوی کەم بکەنەوە بۆ #500هەزار کەس ئینجا سیستەمی جیهانی نوێ دەست پێ بکەن، با دەست پێبکەین:

ماسۆنیەت وگەل

ئێمە کاتێک دەبیستین ماسۆنیەکان دژایەتی پاشا و سەرۆکی وڵاتەکان دەکا وا تێدەگەین کەدژایەتیەکەیان لەبەرژەوەندی گەل و ئازادی گەلە وە لەپێناو گەڕانەوەی ماف و دەسەڵاتی گەلە،کە ئەسڵەن وانیە چونکە ئەوان بەدەستی خۆیان زۆر جار پاشا دیکتاتۆرەکان دادەنێن لەسەر دەسەڵات چونکە دەزانن گەلەکان بەدەسەڵات داری دیکتاتۆر ڕازی نابن سەر ئەنجام شۆڕشێکی سیاسی سەر هەڵدەدا لەم وڵاتە و دەبێتە هۆی کوژرانی گەنجێکی زۆری ئەم وڵاتە، زۆر جار ماسۆنیەکان دەڵێن دەسەڵات بۆ گەلە و گەل پاشایە و پێویستە دەسەڵات بەدەستی گەل بێت وە ئەم قسانە تەنیا هەڵخەڵەتاندنی خەڵکە، بەڵام گەر شارەزای ماسۆنیەت بی لە #محفەلەکانیان یان خەڵکی هەژار بەهیچ جۆرێک وەرناگرن، لەو یاسا ماسۆنیانەی کە ڕۆژ هەڵاتناسی فەڕەنسی سامی لەساڵی 1902 لەچاپیدا لەلاپەڕە 19 هاتووە ((هیچ کەس ناتوانێ مافی پێبدرێ تا هۆیەکانی ژیانی پێ دابین نەکرێ))

هەروەها #ملتێری کەگەورە ماسۆنیە لەساڵی 1981 گوتی:گەل غەوغایە، ئێوەش شەڕەفی خۆتان لەدەست مەدەن گەل تەنیا بۆ بەرژەوەندی خۆتان بەکار بهێنن. هەر وەڪ ماسۆنیەکان دەڵێن:ئێمە هەوڵ بۆ کۆمارێکی دیم و کراسی دەدەین، ماسۆنیەت هیچ مەبەستێکی دروست کردنی کۆمارێکی دیموکراسی نیە، بەڵکو دەیەوێ کۆمارەکان بەکار بهێنێ بۆ دووبەرەکی و ئاژاوە، دیموکراسی ئەدەن بەخەڵک سەرو دیم و کراسیش بۆ ماسۆنیەکان.

گەورە ماسۆنی (جان جاک ڕۆسۆ) زۆر بێشەرمانە لەکتێبی العهد الاجتماعی دەڵێ بۆیە ماسۆنیەکان بەو پەڕی شانازیەوە باسی پیاوە فاسید و خراپەکانیان دەکەن بۆ ئەوەی خەڵکی سادە و ساویلکەی پێ لەخشتە ببەن.

ماسۆنیەکان ڕەچاوی گەل ناکەن و لەلای ئەوان تەنیا ماسۆنی گرنگی پێدەدرێ.

ماسۆنیەڪان چەندین ڕێکخراو و بەشیان هەیە کەتیایدا کار بۆ بەرژەوەندی ڕێبازی ماسۆنی و جولەکەکان دەکەن و پیلانەکانی ئەوانە جێ بەجێ دەکەن وەك ئەم ڕێکخراوانە

ڕێکخراوی بلوتوی ماسۆنی:ئەندامەکانی ئەم کۆمەڵەیە پێکهاتوون لە ملیۆنێرەکانی جولەکەکان کە دەستیان گرتوە بەسەر ئابوری و بازرگانی وڵاتان و‌ بەسەر بانکە پیشەسازیەکاندا.

ڕێکخراوی ئەنورشستی ماسۆنی:کاری ئەم ڕێکخراوە ڕووخاندی ئەو وڵاتانەیەکە کەدژی ماسۆنی و جولەکەن.

ڕێکخراوی تیرۆید‌رستی ماسۆنی:ئەم ڕێکخراوە کاری تیرۆرکردنی جیهانیە‌ وە ئەو کەس و گروپانەی دژی جولەکە ڪاردەڪەن،تیرۆری جیهانی سەرەتا لەوانەوە سەری هەڵدا.

ڕێکخراوی مارکسی ماسۆنی:کاریگەری ئەم ڕێکخراوە دەرکەوت بەسەر ئەوروپادا بەتایبەت لەناو کرێکاراندا، ئەم ڕێکخراوە کاری ڕێکخستنی خۆپیشاندان و مانگرتنی کرێکارانی جیهانیە.

ڕێکخراوی پرۆلیتاری ماسۆنی:ئەم ڕێکخراوە کاری یارمەتیدانی مارکسیەکانە بۆ گرتنی شوێنی ستراتیجی.

ڕێکخراوی ڕۆتاری ماسۆنی:ئەم ڕێکخراوە تایبەت بەئابوری و ڕامیاری وڵاتانن، ئەم ڕێکخراوە لەساڵی 1904 دروست بوو لقی سەرەکی لەویلایەتی شیکاگۆی وڵاتی ئەمریکایە لقی لەچەندین وڵاتانی جیهان هەیە بەتایبەت لەوڵاتانی دواکەوتوو.

ڕێکخراوی ڕیفرۆمی ماسۆنی:ئەندامەکانی ئەم ڕێکخراوە پێکهاتوون لە ڕۆژنامەنوس و نوسەر و قوتابی زانکۆ.