سەرەتا   |    دەربارە   |    پەیوەندی   |    دەستەی نوسەران   |    من نحن   |    اتصل بنا
       
  نەهامەتى و مەينەتييەكانى عەلمانييەت ..!!
گۆڕینی فۆنت


نەهامەتى و مەينەتييەكانى عەلمانييەت ..!!

عەدنان مندریس سەرۆک وەزیرانی پێشووی تورکیا لە ساڵی 1950 بەژداری هەڵبژاردنەکانی تورکیای کرد وەک پاڵێوراوی پارتی دیمکرات بە کۆمەڵێک پڕۆژەو بەرنامەی سەرسوڕهێنەر بۆ ئەکاتەی وڵاتی تورکیا , هەموو دیراساتە ئەمریکیەکان پێشبینی شکستێکی گەورەیان بۆ مندریس دەکرد , بەرنامەو پرۆژەکانی مندریس پێش هەڵبژاردن ئەمانەبوون ....
گێڕانەوەی بانگدان بۆ زمانی عەرەبی .
ڕێگەپێدان بە هاوڵاتیانی توركیا بە ئەنجامدانی فەریزەی حەج .
گێڕانەوەی خوێندنی وانەی ئاینی لە قوتابخانەکان .
هەڵوەشانەوەی دەستێوەردانی دەوڵەت لە پۆشاکی ئافرەتان .

بەڵام ئەنجامی هەڵبژاردنەکان پارتە سیاسیەکان و تەنانەت کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی تووشی شۆک کرد , گەورەترین پارتی تورکیا پارتەکەی ئەتاتوورک بوو 32 کورسی پەرلەمانی بەدەست هێنا , بەڵام پارتەکەی مندریس ( پارتی دیمکرات ) 318 کورسی پەرلەمانی بەدەست هێنا .
عدنان مندریس دوای بردنەوەی لە هەڵبژاردنەکان پۆستی سەرۆک وەزیرانی وەرگرت و جەلال بایار سەرۆکی پارتی دیمکرات پۆستی سەرۆک کۆماری تورکیای پێ سپێردرا .
عەدنان مندریس دوای گرتنەدەستی دەسەڵات دەستی کرد بە جێ بەجێکردنی پرۆژەو بەرنامەکانی كە لە هەڵمەتی هەڵبژاردن بەڵێنی بە خەڵکی تورکیا دابوو .
یەکەم کۆبوونەوەی ئەنجومەنی وەزیرانی لە سەرەتای مانگی ڕەمەزان گرێدا , لەو کۆبونەوەیەدا بڕیاری لەسەر کۆمەڵێک شت دا کە وەک دیاری مانگی ڕەمەزان پێشکەشی گەلی تورکیای کرد کە بریتی بوون لە ....
گێڕانەوەی بانگ بۆ زمانی عەرەبی .
ئازادی پۆشاک لەبەرکردن .
ئازادی خوێندنی ئاینی .
ئاوەدانکردنەوەی مزگەوتەکان .
ئازادی ئەنجامدانی فەریزەی حەج .
لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی 1954 پارتەکەی ئەتاتوورک ژمارەی کورسیەکانی لە 32 كورسیەوە بوو بە 24 کورسی پەرلەمانی , عەدنان مندریس لە سەر ڕێکچەکەی خۆی بەردەوام بوو , لەو ماوەیەدا کۆمەڵێک کاری گرنگی ئەنجامدا لەوانە .....
دروستکردنی 10 هەزار مزگەوت .
خوێندنی زمانی عەرەبی لە قوتابخانەکان .
خوێندنی قورئانی پیرۆز لە قوتابخانەکان .
کردنەوەی 25 هەزار قوتابخانە بۆ لەبەرکردنی قورئان .
بونیادنانی 22 پەیمانگا لە ئەنادۆڵ بۆ بانگخوازو ووتاربێژو مامۆستا ئاینیەکانی وڵات .
موڵەت پێدان بە دەرچوونی چەندین گۆڤارو پەڕتووکی ئاینی .
چۆڵکردنی ئەو مزگەوتانەی پێشتر حوکمەت بەکاردەهێنا وەک کۆگای دەرمان , کردنی دووبارە بە شوێنی پەرستش .
نزیکبوونەوەی لە وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی .
چاودێری چڕی خستە سەر هەموو کەلوپەلێکی ئیسرائیلی .
دەرکردنی سەفارەتی ئیسرائیل لە تورکیا لە ساڵی 1956 .

دەستبەجێ ئەو هێزە عەلمانیانەی كە دژ بە بەهاکانی ئیسلام بوون کەوتنە دژایەتی مندریس , ئەوەبوو لە ساڵی 1960 جەنەڕاڵ جەمال گۆرسل کودەتایەکی سەربازی لە وڵات بەرپاکرد .
لە دەرەنجامدا بڕیاری لە سێدارەدان بۆ هەر یەک لە عەدنان مندریس سەرۆک وەزیرانی تورکیاو فەتین زورلو وەزیری دەرەوەو حەسەن پۆلاتکان وەزیری دارای دەرچوو .
لە بەرواری 1961/9/17 فەرمانی لە سێدارەدانەکە لە دوورگەی ئیمرالی جێ بەجێ کرا بە تۆمەتی ئەنجامدانی فەریزەی حەج .
سامی كۆهین نووسەرو ڕۆژنامەنووس دەربارەی ئەو کودەتایەی بەسەر مندریس کرا نووسی " ئەوەی وای لە عەدنان مندریس كرد بچێتە بەر پەتی سێدارە سیاسەتەکانی بوو دژ بە وڵاتی ئیسرائیل و نزیکبوونەوەی لە جیهانی عەرەبی و ئیسلامی , لە ڕاستیدا ئەو تەنها لەبەرئەوە کوژرا ویـستی جارێکی تر ئیـسلام بۆ تورکـیا بــگێڕێتەوە ,,

وەرگێڕانی : قـەهـار حەسەن کەپەنەكی



 25

  • زۆرترین بینراو
  • نوێترین بابەت
Top
Facebook YouTube Twitter Instagram Google Plus